Carlos Gardel at ang inaawit na tango

Ginawang awit ni Carlos Gardel ang tango mula sa dance music. Ang kanyang recording noong 1917, ang mga taon sa Paris, ang pagbagsak ng eroplano noong 1935, at bakit sinasabi pa rin ng Argentina na mas gumagaling siyang kumanta.

Bago si Gardel, hindi gaanong nagsasalita ang tango

Halos puro instrumental ang unang tango. Kung may mga salita man, kadalasang maiikli, nakakatawa, madalas ay bastos, at isinisingit bilang koro sa halip na inaawit bilang salaysay. Para sa pagsasayaw ang musika, at walang tumatayo nang hindi gumagalaw sa harapan para pakinggan.

Binago ni Gardel ang trabaho. Mang-aawit siya ng mga criollo song — estilos, zambas, ang repertoire ng probinsya — na nasa duo kasama ang Uruguayan na si Jose Razzano mula bandang 1911. Dinala niya ang atensyon ng tradisyong iyon sa teksto at melodic line papasok sa tango, at ang resulta ay isang bagong genre: tango cancion, ang tango bilang tatlong-minutong kuwentong inaawit ng taong buong-pusong nagsasabi nito.

Mi noche triste, 1917

Karaniwang itinatakda ang pagbabago sa 1917, nang i-record ni Gardel ang Mi noche triste. Ang musika ay ang instrumental na Lita ni Samuel Castriota; sumulat ang makatang si Pascual Contursi ng liriko para dito tungkol sa isang lalaking iniwan ng babae, mag-isa sa kuwartong puno ng mga gamit na naiwan nito — ang kama, ang salamin, ang maliit na lampara.

Mukhang maliit na bagay iyon. Hindi, dahil itinatag nito ang template na sinusunod ng mga liriko ng tango mula noon: unang panauhan, nakaraang panahunan, isang tiyak na pagkawala na inilalarawan sa pamamagitan ng mga tiyak na bagay, sa salitang-kalye ng Buenos Aires na kilala bilang lunfardo. Matapos ang Mi noche triste, naging posible nang sumulat ng tango tungkol sa sariling buhay, at sa loob ng isang dekada, ginawa ng mga makata — sina Contursi, Celedonio Flores, kalaunan sina Enrique Santos Discepolo at Homero Manzi — ang tango bilang literatura ng lungsod.

Ang mga plaka, ang mga pelikula at ang abot

Napakaraming ini-record ni Gardel noong 1920s at 1930s, daan-daang side, at nasa kanya ang eksaktong boses para sa unang teknolohiya ng pagre-record: mainit na baritone na malinaw ang bigkas, walang hirap sa gitna, at may ugaling bahagyang humuli sa beat na nagpaparamdam sa linya na parang kuwentuhan. Ang Mi Buenos Aires querido, Volver, El dia que me quieras at Por una cabeza ay pawang mula sa kanyang mga huling taon, isinulat kasama ang lyricist na si Alfredo Le Pera.

Mula 1928, sensasyon siya sa Paris at Europa. Mula 1931, gumawa siya ng mga pelikula, una sa France at saka para sa Paramount sa New York, at ang mga pelikulang iyon ang nagpabago sa kanya mula sikat na mang-aawit tungo sa pigurang kilala sa buong kontinente. Kapani-paniwala siya sa pelikula pero hindi dakilang aktor, pero kumakanta siya sa harap ng kamera at gusto siya ng kamera. Samantala, ang Por una cabeza, isang awit tungkol sa lalaking inihahambing ang kanyang mga talo sa karera ng kabayo sa kanyang mga talo sa pag-ibig, ay naging pinakamadalas gamiting tango sa sinehan, matagal nang patay ang kompositor nito.

Pinagtatalunan pa rin kung saan ipinanganak si Gardel. Inilalagay ng karamihan ng pananaliksik ang kanyang kapanganakan sa Toulouse noong 1890, at nag-migrate ang kanyang ina sa Buenos Aires noong maliit pa siya; iginigiit naman ng Uruguay na sa Tacuarembo siya ipinanganak. Inaangkin siya ng tatlong bansa, na siyang nangyayari sa mga taong ganito kamahal.

Medellin, 24 Hunyo 1935

Habang nasa tour sa Colombia, bumangga ang eroplanong sinasakyan ni Gardel at ng kanyang grupo sa isa pang eroplano sa lupa sa Medellin at nasunog. Namatay siya sa edad na 44, kasama si Le Pera at ilang musikero. Nagdulot ang balita ng pampublikong pagdadalamhati sa lawak na hindi pa nakikita ng Argentina para sa isang performer; dinagsa ng napakaraming tao ang kanyang prusisyon sa libing sa Buenos Aires nang sumunod na taon, at dinadalaw pa rin araw-araw ang kanyang puntod sa La Chacarita.

Ang pariralang naiwan niya ay cada dia canta mejor — araw-araw, mas gumagaling siyang kumanta. Nagsimula ito bilang mapagmahal na pagmamalabis at tumigas na parang pambansang paniniwala. Ang praktikal na epekto ay siyamnapung taon nang kailangang ikumpara ang mga mang-aawit ng Argentina sa isang lalaking hindi na makagagawa ng pangit na plaka.

Ang makukuha sa kanya ng isang tumutugtog

Dapat pakinggan ng mga instrumentalista si Gardel para sa phrasing, hindi para sa repertoire. Halos lahat ng ekspresibo sa pagtugtog ng tango ay panggagaya sa mang-aawit: ang naantalang pagpasok, ang pag-slide papunta sa nota, ang linyang bumibilis sa gitna at saka naghihintay sa dulo ng phrase, ang pagtangging ilagay ang mahabang nota eksakto kung saan sinasabi ng bar. Pag-aralan sa pakikinig ang isang plaka ni Gardel at titigil nang tumunog na parang ehersisyo ang pagtugtog mo ng parehong himig.

Kapag bumubuo kami ng set kasama si Ksenia sa Trio de Tango, may nagagawa ang materyal ni Gardel sa silid na hindi nagagawa ni Piazzolla — ang mga taong hindi pa naririnig ang awit ay nakikilala pa ring may nagkukuwento sa kanila. Iyon ang kanyang pamana higit sa anumang iisang pamagat: ibinigay niya sa tango ang palagay na may tao sa loob ng musika, at ang palagay na iyon pa rin ang namamahala sa kung paano tinutugtog ang instrumental na repertoire.

Mga madalas itanong