Bảy sai lầm người ta hay mắc khi mua đàn accordion

Mua đàn quá to, bỏ qua trọng lượng, tin vào ảnh, không kiểm tra rò hơi: bảy lỗi biến cây accordion mới thành món đồ trang trí trong tủ, và cách khắc phục.

Mua đàn quá to, và mua để "lớn dần lên cho vừa"

Đây là sai lầm phổ biến nhất, và thường xuất phát từ ý tốt. Phụ huynh mua cây đàn 96 bass để con không bị "lớn quá" so với đàn, hoặc người lớn mới học mua cây 120 vì đó là thứ dân chuyên nghiệp dùng. Kết quả là một học viên không với tới các hàng bass nếu không vặn người, không nhìn thấy bàn phím, và bỏ tập vì chơi đàn trở nên khó chịu về thể chất.

Sở hữu một cây đàn lớn không mang lại giải thưởng nào. Đàn accordion nhỏ giữ giá khá tốt và dễ bán lại, nên chi phí thực sự của việc bắt đầu với đàn nhỏ rồi đổi lên thấp hơn nhiều so với vẻ ngoài. Trong khi đó, kỹ thuật học viên xây dựng trên một cây đàn vừa vặn sẽ chuyển lên đàn lớn một cách trơn tru; còn những cách bù trừ hình thành trên một cây đàn không vừa thì không.

Bỏ qua trọng lượng, và bỏ qua dây đeo

Hai cây accordion cùng số bass có thể chênh nhau bốn ký tùy vào số dãy lưỡi gà bên trong và có cassotto hay không. Bảng thông số thường ghi trọng lượng, và người mua thường lướt qua. Bốn mươi phút tập với một cây đàn nặng hơn mức phù hợp hai ký sẽ gây đau vai và thắt lưng, mà người ta sau đó lại đổ cho tư thế.

Lỗi liên quan là coi dây đeo chỉ là phụ kiện. Dây đeo vai bản rộng có đệm, được chỉnh đúng, cùng một dây lưng nối chúng ở phía sau xương bả vai, thay đổi cảm giác của cây đàn nhiều hơn hẳn so với những gì phần lớn người mua nghĩ. Nếu phần bass trượt ra xa bạn khi bạn kéo ống thổi, thì dây đeo sai chứ không phải kỹ thuật của bạn. Hãy dành ngân sách cho dây đeo tốt với bất kỳ cây đàn nào đi kèm dây mỏng.

Đánh giá qua những con số trên mặt lưới

Số bass và số phím là hai con số duy nhất mà hầu hết các tin rao quảng cáo, nên chúng trở thành cơ sở để so sánh. Chúng gần như chẳng liên quan gì đến cách một cây đàn phát âm và cảm giác khi chơi. Điều quan trọng là chất lượng lưỡi gà, ống thổi có kín hơi không, các van có đóng kín không, các cần chuyển âm sắc có trượt êm không, và cao độ có bị lệch không.

Một cây 72 bass với lưỡi gà hoàn thiện thủ công và ống thổi kín sẽ vượt trội một cây 120 bass có lưỡi gà dập máy và một góc rò hơi ở mọi khía cạnh quan trọng, và còn nhẹ hơn vài ký. Chất lượng lưỡi gà thường được mô tả theo các hạng với tên gọi khác nhau tùy hãng, nhưng bạn có thể nghe ra được: chơi một nốt dài thật nhỏ và lắng nghe nó vang lên nhanh đến mức nào.

Con số thứ ba đáng biết là số âm sắc (register), nhưng chỉ theo nghĩa những dãy lưỡi gà nào có mặt. Một cây đàn quảng cáo mười một âm sắc tay phải được tạo từ ba dãy lưỡi gà là đang cung cấp các tổ hợp, chứ không phải nhiều âm thanh hơn.

Không kiểm tra trước khi trả tiền

Một cây accordion có thể trông hoàn hảo mà bên trong đầy vấn đề. Kiểm tra tối thiểu chỉ mất bốn phút. Đóng hẳn ống thổi, không bấm phím nào, không giữ nút xả hơi, và thử kéo ống thổi ra. Nó phải cưỡng lại và giữ yên. Nếu nó từ từ mở ra, có chỗ đang rò hơi. Làm tương tự khi ép vào.

Sau đó chơi chậm một âm giai chromatic, đẩy rồi kéo, lắng nghe xem có nốt nào vang muộn hay bị rung ở đầu tiếng không. Nốt vang muộn nghĩa là van bị cong hoặc lưỡi gà kém. Chơi cùng một nốt khi đẩy và khi kéo: trên accordion phím piano chúng phải khớp hoàn toàn. Kiểm tra lần lượt từng phím bass, vì bộ máy bass là nơi những cây đàn bị bỏ bê giấu các vấn đề tệ nhất, và chỉ một thanh truyền bị kẹt cũng tốn kém để sửa.

Cuối cùng, bấm từng nút chuyển âm sắc và lắng nghe xem có chuyển gọn gàng không bị cọ quẹt, rồi lắc nhẹ cây đàn và nghe xem có tiếng lạch cạch không, điều thường có nghĩa là một tấm lưỡi gà đã bong khỏi lớp sáp.

Mua qua ảnh, và đánh giá thấp việc phục hồi

Đàn accordion cổ lên ảnh rất đẹp. Celluloid giả xà cừ, lưới mạ crôm và những cái tên Ý đã bán được rất nhiều cây đàn không được mở ra suốt ba mươi năm. Những vấn đề quan trọng đều không thấy được trong ảnh: van da đã cong, sáp đã khô và làm bong các tấm lưỡi gà, nếp ống thổi đã bị xốp, và cao độ đã lệch đến hai mươi cent.

Phục hồi một cây đàn như vậy là công việc đòi hỏi tay nghề và mất thời gian. Gắn sáp lại, thay van, sửa góc ống thổi và lên lại toàn bộ cao độ cộng lại có thể tốn hơn giá trị của cây đàn, và kỹ thuật viên không thể báo giá chính xác cho đến khi mở đàn ra. Ngoài kia có những cây accordion cũ tuyệt vời, và đáng mua, nhưng chỉ sau khi đã có người xem bên trong chúng.

Sự thận trọng tương tự cũng áp dụng cho việc mua trực tuyến nói chung. Nếu bạn không tự chơi được, hãy nhờ một người chơi được thử đàn, hoặc mua từ người bán chấp nhận nhận lại hàng.

Bỏ qua kiểu lên dây và những gì bạn muốn chơi

Đàn accordion được lên dây theo các kiểu khác nhau, và kiểu lên dây không phải là một cài đặt bạn có thể đổi tùy hứng. Lên dây khô (dry), khi hai dãy lưỡi gà giữa có cùng cao độ, cho âm sắc sạch và thẳng, hợp với nhạc cổ điển, tango và bất cứ thứ gì cần hòa với một nhạc cụ thứ hai. Lên dây musette, khi các dãy đó được cố ý lệch nhau, tạo ra tiếng lung linh rung rinh của nhạc đại chúng Pháp và Ý. Ở giữa là một dải các mức "ướt" trung gian.

Mua một cây đàn lên dây rất "ướt" rồi cố chơi Bach trên đó là một nỗi bực mình mà luyện tập bao nhiêu cũng không giải quyết được. Có thể lên dây lại, nhưng đó là một việc phải làm hoàn toàn trong xưởng, không phải một lần chỉnh sửa. Hãy quyết định bạn muốn chơi gì trước khi quyết định bạn muốn nghe gì, và thử cây đàn với chính những tác phẩm đó thay vì với bất cứ thứ gì nó nghe hay nhất.

Không điều nào trong số này đòi hỏi người mua phải là chuyên gia, chỉ cần thói quen đặt câu hỏi. Giáo viên thường sẵn lòng đi cùng và nghe thử, và tại A&G Academy chúng tôi luôn kiểm tra các cây đàn ứng viên theo những điểm này trước khi học viên bỏ tiền ra.

Câu hỏi thường gặp