Music theory · 6 min read
Modes explained, from Dorian to Locrian
The seven modes are the major scale started from each of its degrees. Here is what each sounds like, the note that defines it, and where to hear it.
Same notes, different centre
Play the white keys from C to C and you have the major scale, which in modal language is called Ionian. Now play the white keys from D to D. Not one note has changed, but the pattern of tones and semitones has rotated, and the scale sounds quite different. That is Dorian, and it is the second mode.
Seven starting points give seven modes: Ionian from C, Dorian from D, Phrygian from E, Lydian from F, Mixolydian from G, Aeolian from A, and Locrian from B. The Greek names are inherited from medieval theorists who attached them, somewhat inaccurately, to ancient Greek terminology. Nobody should feel obliged to defend the naming.
The critical point, and the one that takes longest to sink in, is that a mode is defined by which note the music treats as home, not by which notes are available. A piece using only white keys is in D Dorian if the music keeps returning to D, cadencing on D, and treating D as the resting place. If it keeps returning to C, it is simply in C major. Change the centre of gravity and everything above it changes too.
The seven, and what each one does
The fastest way to learn a mode is to compare it with the major or minor scale on the same starting note and notice the one or two notes that differ. That difference is the mode's fingerprint.
Ionian is the major scale itself. Lydian is major with a raised fourth: F Lydian is F, G, A, B natural, C, D, E. That B natural instead of B flat gives an open, floating, faintly weightless quality. Film composers reach for it constantly for scenes of wonder or flight.
Mixolydian is major with a lowered seventh: G Mixolydian is G, A, B, C, D, E, F natural. It has a major third, so it is bright, but the flattened seventh removes the leading note's pull to the tonic. The result sounds rooted rather than striving, which is why it dominates rock, blues-derived writing and a large quantity of Celtic dance music.
Dorian is minor with a raised sixth: D Dorian is D, E, F, G, A, B natural, C. Minor in colour but with one bright note that keeps it from sounding mournful. Think Scarborough Fair, or So What, or most modal jazz of the late fifties.
Aeolian is the natural minor scale. Phrygian is minor with a lowered second: E Phrygian is E, F natural, G, A, B, C, D. The semitone right at the bottom of the scale gives it the Spanish, darkly ceremonial character that flamenco is built on. Locrian lowers both the second and the fifth, which destroys the stable perfect fifth above the tonic and leaves the mode with almost nothing to stand on. It is largely a theoretical curiosity, and honest teachers admit as much.
Making a mode audible
Modes collapse instantly back into ordinary major or minor if the harmony does not support them. Play D Dorian over a C major chord and the ear hears C major with a tune that happens to start on D.
The remedy is a drone or a static bass. Hold a low D, play the white notes above it, and Dorian becomes unmistakable. This is exactly how the music that uses modes natively does it: bagpipes, hurdy-gurdy, Indian classical music and a good deal of folk fiddle repertoire all have a sustained tonic underneath, and modal writing evolved with that support.
The other approach is to use the chords native to the mode and to avoid the dominant-tonic cadence, since that cadence is what defines major and minor and will drag any mode back towards them. Dorian leans on the minor tonic chord and the major fourth chord, D minor to G major. Mixolydian uses the major tonic and the major flattened seventh, G major to F major. Avoid the leading note, and the mode survives.
Modes at the instrument
The accordion is unusually well equipped for modal playing, because the left hand can supply exactly the drone the mode needs. Hold a single fundamental bass button and let it sound through a phrase, or alternate the bass note with its fifth, and you have a bagpipe. On a free-bass or converter instrument you can sustain a genuine pedal note indefinitely while the right hand moves, which no piano can do.
There is a caution with the Stradella chord rows: the preset seventh buttons contain a leading note that will pull your Dorian straight back into a key. For modal accompaniment, prefer the plain fundamental row and the major or minor triads, and leave the seventh buttons alone.
On the double bass, the open strings are a modal gift. E, A, D and G let you sustain a drone under almost any folk mode with no effort at all, and the sympathetic ringing of an open string under a modal tune is a sound no fingered note reproduces. A D drone under a Dorian melody, with the bow drawn slowly and the left hand doing nothing, is the oldest trick in European folk music and still the most effective. We use it in first-year ensemble work at A&G Academy precisely because it makes the theory audible in about ten seconds.
Frequently asked
What is the difference between a mode and a scale?
A mode is a scale, so the words overlap. In practice, mode usually means one of the seven rotations of the major scale, each with a different home note. The distinction that matters is functional: modal music avoids the dominant-to-tonic cadence that defines major and minor, and often rests on a drone instead.
Which mode should I learn first?
Dorian and Mixolydian, because they appear most often in real repertoire and each differs from a familiar scale by exactly one note. Dorian is natural minor with a raised sixth; Mixolydian is major with a lowered seventh. Learn those two properly, then Lydian. Locrian can wait indefinitely without any harm.
Why does playing a mode often just sound like the major scale?
Because the harmony underneath is still defining the major key. If you play D Dorian over C major chords, the ear hears C major. Put a sustained D in the bass, use chords native to the mode, and avoid the leading note, and the mode asserts itself immediately. Modes need harmonic support to exist.
Los modos explicados, del dórico al locrio
Los siete modos son la escala mayor empezada desde cada uno de sus grados. Cómo suena cada uno, la nota que lo define y dónde puedes ir a oírlo.
Las mismas notas, otro centro
Toca las teclas blancas de do a do y tienes la escala mayor, que en lenguaje modal se llama jónico. Ahora toca las teclas blancas de re a re. No ha cambiado ni una nota, pero el patrón de tonos y semitonos ha rotado, y la escala suena bastante distinta. Eso es el dórico, y es el segundo modo.
Siete puntos de partida dan siete modos: jónico desde do, dórico desde re, frigio desde mi, lidio desde fa, mixolidio desde sol, eolio desde la y locrio desde si. Los nombres griegos los heredamos de teóricos medievales que los asociaron, con bastante inexactitud, a la terminología de la Grecia antigua. Nadie debería sentirse obligado a defender esa nomenclatura.
Lo decisivo, y lo que más tarda en calar, es que un modo se define por qué nota trata la música como casa, no por qué notas hay disponibles. Una pieza que solo usa teclas blancas está en re dórico si la música vuelve una y otra vez a re, cadencia en re y trata re como lugar de reposo. Si vuelve una y otra vez a do, está simplemente en do mayor. Cambia el centro de gravedad y cambia también todo lo que hay por encima.
Los siete, y qué hace cada uno
La forma más rápida de aprender un modo es compararlo con la escala mayor o menor que empieza en la misma nota y fijarse en la nota, o las dos notas, que se diferencian. Esa diferencia es la huella del modo.
Jónico es la escala mayor misma. Lidio es mayor con la cuarta elevada: fa lidio es fa, sol, la, si becuadro, do, re, mi. Ese si becuadro en lugar de si bemol le da una cualidad abierta, flotante, ligeramente ingrávida. Los compositores de cine recurren a él constantemente para las escenas de asombro o de vuelo.
Mixolidio es mayor con la séptima rebajada: sol mixolidio es sol, la, si, do, re, mi, fa becuadro. Tiene la tercera mayor, así que es luminoso, pero la séptima rebajada elimina el tirón de la sensible hacia la tónica. El resultado suena arraigado en vez de aspirante, y por eso domina el rock, la escritura derivada del blues y una gran cantidad de música de danza celta.
Dórico es menor con la sexta elevada: re dórico es re, mi, fa, sol, la, si becuadro, do. De color menor, pero con una nota luminosa que le impide sonar lastimero. Piensa en Scarborough Fair, o en So What, o en casi todo el jazz modal de finales de los cincuenta.
Eolio es la escala menor natural. Frigio es menor con la segunda rebajada: mi frigio es mi, fa becuadro, sol, la, si, do, re. El semitono justo en la base de la escala le da ese carácter español, oscuramente ceremonial, sobre el que está construido el flamenco. Locrio rebaja a la vez la segunda y la quinta, lo que destruye la quinta justa estable por encima de la tónica y deja al modo casi sin nada sobre lo que sostenerse. Es sobre todo una curiosidad teórica, y los profesores honestos lo reconocen.
Hacer audible un modo
Los modos se derrumban al instante y vuelven al mayor o al menor corrientes si la armonía no los sostiene. Toca re dórico sobre un acorde de do mayor y el oído oye do mayor con una melodía que da la casualidad de que empieza en re.
El remedio es un bordón o un bajo estático. Mantén un re grave, toca las notas blancas por encima y el dórico se vuelve inconfundible. Así es exactamente como lo hace la música que usa los modos de forma nativa: la gaita, la zanfona, la música clásica india y buena parte del repertorio de violín folclórico llevan todos una tónica sostenida por debajo, y la escritura modal evolucionó con ese apoyo.
El otro camino es usar los acordes propios del modo y evitar la cadencia de dominante a tónica, ya que esa cadencia es la que define el mayor y el menor y arrastrará cualquier modo de vuelta hacia ellos. El dórico se apoya en el acorde menor de tónica y en el acorde mayor de cuarto grado, re menor a sol mayor. El mixolidio usa la tónica mayor y el séptimo grado mayor rebajado, sol mayor a fa mayor. Evita la sensible y el modo sobrevive.
Los modos en el instrumento
El acordeón está insólitamente bien equipado para tocar en modal, porque la mano izquierda puede aportar justo el bordón que el modo necesita. Mantén un único botón de bajo fundamental y déjalo sonar a lo largo de una frase, o alterna la nota de bajo con su quinta, y tienes una gaita. En un instrumento de bajo libre o con convertidor puedes sostener un auténtico pedal de forma indefinida mientras la mano derecha se mueve, cosa que ningún piano puede hacer.
Hay una advertencia con las filas de acordes Stradella: los botones de séptima preparados contienen una sensible que arrastrará tu dórico de vuelta a una tonalidad. Para acompañar en modal, usa mejor la fila de fundamentales sola y las tríadas mayores o menores, y deja en paz los botones de séptima.
En el contrabajo, las cuerdas al aire son un regalo modal. Mi, la, re y sol te permiten sostener un bordón bajo casi cualquier modo folclórico sin el menor esfuerzo, y la resonancia por simpatía de una cuerda al aire bajo una melodía modal es un sonido que ninguna nota pisada reproduce. Un bordón de re bajo una melodía dórica, con el arco tirado despacio y la mano izquierda sin hacer nada, es el truco más antiguo de la música folclórica europea y sigue siendo el más eficaz. Lo usamos en el trabajo de conjunto del primer curso en A&G Academy precisamente porque hace audible la teoría en unos diez segundos.
Frequently asked
¿Cuál es la diferencia entre un modo y una escala?
Un modo es una escala, así que las palabras se solapan. En la práctica, modo suele referirse a una de las siete rotaciones de la escala mayor, cada una con otra nota de casa. La distinción que importa es funcional: la música modal evita la cadencia de dominante a tónica que define el mayor y el menor, y muchas veces se apoya en un bordón.
¿Qué modo debería aprender primero?
El dórico y el mixolidio, porque son los que más aparecen en el repertorio real y cada uno se diferencia de una escala conocida en exactamente una nota. El dórico es menor natural con la sexta elevada; el mixolidio es mayor con la séptima rebajada. Aprende bien esos dos y después el lidio. El locrio puede esperar indefinidamente sin ningún perjuicio.
¿Por qué tocar un modo suena tantas veces como la escala mayor sin más?
Porque la armonía de debajo sigue definiendo la tonalidad mayor. Si tocas re dórico sobre acordes de do mayor, el oído oye do mayor. Mantén un re en el bajo, usa acordes propios del modo y evita la sensible, y el modo se impone de inmediato. Los modos necesitan apoyo armónico para existir.
Les modes expliqués, du dorien au locrien
Les sept modes sont la gamme majeure jouée à partir de chacun de ses degrés. Voici la couleur de chacun, la note qui le définit, et où l'entendre.
Mêmes notes, autre centre
Jouez les touches blanches de do à do et vous avez la gamme majeure, qu'on appelle ionien dans le langage modal. Jouez maintenant les touches blanches de ré à ré. Pas une note n'a changé, mais la suite des tons et des demi-tons a tourné, et la gamme sonne tout autrement. C'est le dorien, le deuxième mode.
Sept points de départ donnent sept modes : ionien depuis do, dorien depuis ré, phrygien depuis mi, lydien depuis fa, mixolydien depuis sol, éolien depuis la, et locrien depuis si. Les noms grecs viennent des théoriciens médiévaux, qui les ont accrochés, avec une certaine inexactitude, à la terminologie de la Grèce antique. Personne n'est tenu de défendre cette nomenclature.
Le point décisif, et celui qui met le plus longtemps à entrer, c'est qu'un mode se définit par la note que la musique traite comme son point d'origine, pas par les notes disponibles. Un morceau qui n'emploie que les touches blanches est en ré dorien si la musique revient sans cesse à ré, cadence sur ré et traite ré comme le lieu de repos. Si elle revient sans cesse à do, elle est simplement en do majeur. Déplacez le centre de gravité et tout ce qui se trouve au-dessus change avec lui.
Les sept modes et ce que chacun fait
Le moyen le plus rapide d'apprendre un mode est de le comparer à la gamme majeure ou mineure de même note de départ et de repérer la note, ou les deux notes, qui diffèrent. Cette différence est l'empreinte du mode.
L'ionien est la gamme majeure elle-même. Le lydien est le majeur à quarte haussée : fa lydien donne fa, sol, la, si bécarre, do, ré, mi. Ce si bécarre au lieu du si bémol donne une qualité ouverte, flottante, presque sans poids. Les compositeurs de cinéma y recourent sans arrêt pour les scènes d'émerveillement ou d'envol.
Le mixolydien est le majeur à septième abaissée : sol mixolydien donne sol, la, si, do, ré, mi, fa bécarre. Il a une tierce majeure, donc il est clair, mais la septième abaissée supprime l'attraction de la sensible vers la tonique. Le résultat sonne enraciné plutôt que tendu, et c'est pourquoi il domine le rock, l'écriture issue du blues et une quantité considérable de musique de danse celtique.
Le dorien est le mineur à sixte haussée : ré dorien donne ré, mi, fa, sol, la, si bécarre, do. Mineur de couleur, mais avec une note claire qui l'empêche de sonner plaintif. Pensez à Scarborough Fair, ou à So What, ou à l'essentiel du jazz modal de la fin des années cinquante.
L'éolien est la gamme mineure naturelle. Le phrygien est le mineur à seconde abaissée : mi phrygien donne mi, fa bécarre, sol, la, si, do, ré. Le demi-ton placé tout en bas de la gamme lui donne ce caractère espagnol, sombrement cérémonieux, sur lequel le flamenco est bâti. Le locrien abaisse à la fois la seconde et la quinte, ce qui détruit la quinte juste au-dessus de la tonique et laisse le mode sans presque rien sur quoi tenir. C'est surtout une curiosité théorique, et les professeurs honnêtes le reconnaissent.
Rendre un mode audible
Les modes retombent instantanément dans le majeur ou le mineur ordinaires si l'harmonie ne les soutient pas. Jouez ré dorien sur un accord de do majeur et l'oreille entend do majeur avec un air qui commence par hasard sur ré.
Le remède est un bourdon, ou une basse immobile. Tenez un ré grave, jouez les notes blanches au-dessus, et le dorien devient indiscutable. C'est exactement ainsi que procède la musique qui emploie les modes de naissance : la cornemuse, la vielle à roue, la musique classique indienne et une bonne part du répertoire de violon traditionnel ont tous une tonique tenue en dessous, et l'écriture modale a grandi avec ce soutien.
L'autre approche consiste à employer les accords propres au mode et à éviter la cadence dominante-tonique, puisque c'est cette cadence qui définit le majeur et le mineur et qui ramènera n'importe quel mode vers eux. Le dorien s'appuie sur l'accord de tonique mineur et sur le quatrième degré majeur, ré mineur vers sol majeur. Le mixolydien emploie la tonique majeure et la septième abaissée majeure, sol majeur vers fa majeur. Évitez la sensible, et le mode survit.
Les modes à l'instrument
L'accordéon est étonnamment bien équipé pour le jeu modal, parce que la main gauche peut fournir exactement le bourdon dont le mode a besoin. Tenez un seul bouton de basse fondamentale et laissez-le sonner à travers une phrase, ou alternez la note de basse avec sa quinte, et vous avez une cornemuse. Sur un instrument à basses chromatiques ou à convertisseur, vous pouvez tenir une véritable pédale indéfiniment pendant que la main droite bouge, ce qu'aucun piano ne permet.
Une mise en garde à propos des rangées d'accords Stradella : les boutons de septième préréglés contiennent une sensible qui ramènera votre dorien tout droit dans une tonalité. Pour un accompagnement modal, préférez la rangée des fondamentales et les accords parfaits majeurs ou mineurs, et laissez les boutons de septième tranquilles.
À la contrebasse, les cordes à vide sont un cadeau modal. Mi, la, ré et sol permettent de tenir un bourdon sous presque n'importe quel mode traditionnel sans le moindre effort, et la résonance sympathique d'une corde à vide sous un air modal est un son qu'aucune note doigtée ne reproduit. Un bourdon de ré sous une mélodie dorienne, l'archet tiré lentement et la main gauche sans rien faire, est le plus vieux tour de la musique traditionnelle européenne, et toujours le plus efficace. Nous l'utilisons en première année de travail d'ensemble à A&G Academy, précisément parce qu'il rend la théorie audible en une dizaine de secondes.
Frequently asked
Quelle est la différence entre un mode et une gamme ?
Un mode est une gamme, donc les deux mots se recoupent. En pratique, mode désigne le plus souvent l'une des sept rotations de la gamme majeure, chacune avec une autre note d'origine. La distinction qui compte est fonctionnelle : la musique modale évite la cadence dominante-tonique qui définit le majeur et le mineur, et repose souvent sur un bourdon à la place.
Quel mode apprendre en premier ?
Le dorien et le mixolydien, parce qu'ils apparaissent le plus souvent dans le répertoire réel et que chacun ne diffère d'une gamme familière que par une seule note. Le dorien est le mineur naturel à sixte haussée ; le mixolydien est le majeur à septième abaissée. Apprenez bien ces deux-là, puis le lydien. Le locrien peut attendre indéfiniment sans aucun dommage.
Pourquoi un mode joué sonne-t-il souvent comme la gamme majeure ?
Parce que l'harmonie en dessous définit encore la tonalité majeure. Si vous jouez ré dorien sur des accords de do majeur, l'oreille entend do majeur. Mettez un ré tenu à la basse, employez les accords propres au mode et évitez la sensible, et le mode s'impose aussitôt. Les modes ont besoin d'un soutien harmonique pour exister.
Die Modi erklärt, von Dorisch bis Lokrisch
Die sieben Modi sind die Dur-Tonleiter, begonnen auf jeder ihrer Stufen. Wie jeder klingt, welcher Ton ihn festlegt und wo man ihn hört.
Dieselben Töne, ein anderes Zentrum
Spielen Sie die weißen Tasten von C bis C, und Sie haben die Dur-Tonleiter, die in der Sprache der Modi Ionisch heißt. Spielen Sie nun die weißen Tasten von D bis D. Kein einziger Ton hat sich geändert, aber das Muster aus Ganz- und Halbtönen hat sich gedreht, und die Tonleiter klingt deutlich anders. Das ist Dorisch, der zweite Modus.
Sieben Ausgangspunkte ergeben sieben Modi: Ionisch von C, Dorisch von D, Phrygisch von E, Lydisch von F, Mixolydisch von G, Äolisch von A und Lokrisch von H. Die griechischen Namen stammen von mittelalterlichen Theoretikern, die sie, etwas ungenau, an die antike griechische Terminologie anhängten. Niemand muss sich verpflichtet fühlen, diese Benennung zu verteidigen.
Der entscheidende Punkt, und der, der am längsten braucht, bis er sitzt: Ein Modus wird dadurch bestimmt, welchen Ton die Musik als Zuhause behandelt, nicht dadurch, welche Töne verfügbar sind. Ein Stück, das nur weiße Tasten benutzt, steht in D-Dorisch, wenn die Musik immer wieder zum D zurückkehrt, auf D kadenziert und D als Ruhepunkt behandelt. Kehrt sie immer wieder zum C zurück, steht sie schlicht in C-Dur. Verschieben Sie den Schwerpunkt, und alles darüber verändert sich mit.
Die sieben, und was jeder tut
Am schnellsten lernt man einen Modus, indem man ihn mit der Dur- oder Moll-Tonleiter auf demselben Ausgangston vergleicht und auf die ein bis zwei Töne achtet, die abweichen. Dieser Unterschied ist der Fingerabdruck des Modus.
Ionisch ist die Dur-Tonleiter selbst. Lydisch ist Dur mit erhöhter Quarte: F-Lydisch ist F, G, A, H, C, D, E. Dieses H statt B gibt eine offene, schwebende, leicht gewichtslose Qualität. Filmkomponisten greifen ständig danach, wenn Staunen oder Fliegen ins Bild kommt.
Mixolydisch ist Dur mit erniedrigter Septime: G-Mixolydisch ist G, A, H, C, D, E, F. Es hat eine große Terz, ist also hell, aber die erniedrigte Septime nimmt dem Leitton den Zug zur Tonika. Das Ergebnis klingt verwurzelt statt strebend, und deshalb beherrscht es den Rock, das vom Blues abgeleitete Schreiben und eine große Menge keltischer Tanzmusik.
Dorisch ist Moll mit erhöhter Sexte: D-Dorisch ist D, E, F, G, A, H, C. In der Farbe Moll, aber mit einem hellen Ton, der es davor bewahrt, klagend zu klingen. Denken Sie an Scarborough Fair, an So What oder an den meisten modalen Jazz der späten Fünfziger.
Äolisch ist die natürliche Moll-Tonleiter. Phrygisch ist Moll mit erniedrigter Sekunde: E-Phrygisch ist E, F, G, A, H, C, D. Der Halbton direkt am unteren Ende der Tonleiter gibt ihm den spanischen, dunkel zeremoniellen Charakter, auf dem der Flamenco aufgebaut ist. Lokrisch erniedrigt sowohl die Sekunde als auch die Quinte, was die stabile reine Quinte über der Tonika zerstört und dem Modus fast nichts lässt, worauf er stehen könnte. Er ist weitgehend eine theoretische Kuriosität, und ehrliche Lehrer geben das auch zu.
Einen Modus hörbar machen
Modi fallen sofort in gewöhnliches Dur oder Moll zurück, wenn die Harmonik sie nicht stützt. Spielen Sie D-Dorisch über einem C-Dur-Akkord, und das Ohr hört C-Dur mit einer Melodie, die zufällig auf D beginnt.
Das Gegenmittel ist ein Bordun oder ein stehender Bass. Halten Sie ein tiefes D, spielen Sie die weißen Töne darüber, und Dorisch wird unverkennbar. Genau so macht es die Musik, die Modi von Haus aus benutzt: Dudelsack, Drehleier, klassische indische Musik und ein guter Teil des Volksrepertoires für Fiedel haben alle eine ausgehaltene Tonika darunter, und das modale Schreiben ist mit dieser Stütze gewachsen.
Der andere Weg ist, die dem Modus eigenen Akkorde zu benutzen und die Dominant-Tonika-Kadenz zu meiden, denn diese Kadenz ist es, die Dur und Moll definiert, und sie zieht jeden Modus dorthin zurück. Dorisch stützt sich auf den Moll-Tonikaakkord und den Dur-Akkord auf der vierten Stufe, d-Moll nach G-Dur. Mixolydisch benutzt die Dur-Tonika und die erniedrigte Dur-Septstufe, G-Dur nach F-Dur. Meiden Sie den Leitton, und der Modus überlebt.
Modi am Instrument
Das Akkordeon ist für modales Spiel ungewöhnlich gut ausgerüstet, denn die linke Hand kann genau den Bordun liefern, den der Modus braucht. Halten Sie einen einzelnen Grundbassknopf und lassen Sie ihn durch eine Phrase klingen, oder wechseln Sie den Basston mit seiner Quinte ab, und Sie haben einen Dudelsack. Auf einem Melodiebass- oder Converter-Instrument können Sie einen echten Orgelpunkt beliebig lange aushalten, während sich die rechte Hand bewegt, was kein Klavier kann.
Bei den Akkordreihen des Stradella-Basses ist Vorsicht geboten: Die fertigen Septakkord-Knöpfe enthalten einen Leitton, der Ihr Dorisch geradewegs in eine Tonart zurückzieht. Für modale Begleitung nehmen Sie lieber die schlichte Grundbassreihe und die Dur- oder Moll-Dreiklänge und lassen die Septakkord-Knöpfe in Ruhe.
Auf dem Kontrabass sind die leeren Saiten ein modales Geschenk. E, A, D und G lassen Sie ohne jede Mühe einen Bordun unter fast jedem Volksmodus aushalten, und das Mitklingen einer leeren Saite unter einer modalen Melodie ist ein Klang, den kein gegriffener Ton nachbildet. Ein D-Bordun unter einer dorischen Melodie, mit langsam geführtem Bogen und einer linken Hand, die nichts tut, ist der älteste Trick der europäischen Volksmusik und immer noch der wirksamste. Wir setzen ihn in der Ensemblearbeit des ersten Jahres an der A&G Academy genau deshalb ein, weil er die Theorie in etwa zehn Sekunden hörbar macht.
Frequently asked
Was ist der Unterschied zwischen einem Modus und einer Tonleiter?
Ein Modus ist eine Tonleiter, die Begriffe überschneiden sich also. In der Praxis meint Modus meist eine der sieben Drehungen der Dur-Tonleiter, jede mit einem anderen Grundton. Der Unterschied, auf den es ankommt, ist funktional: Modale Musik meidet die Dominant-Tonika-Kadenz, die Dur und Moll definiert, und ruht stattdessen oft auf einem Bordun.
Welchen Modus soll ich zuerst lernen?
Dorisch und Mixolydisch, denn sie kommen im echten Repertoire am häufigsten vor und unterscheiden sich von einer vertrauten Tonleiter um jeweils genau einen Ton. Dorisch ist natürliches Moll mit erhöhter Sexte; Mixolydisch ist Dur mit erniedrigter Septime. Lernen Sie diese beiden gründlich, danach Lydisch. Lokrisch kann ohne jeden Schaden beliebig lange warten.
Warum klingt ein Modus beim Spielen oft einfach nach der Dur-Tonleiter?
Weil die Harmonik darunter weiterhin die Durtonart festlegt. Spielen Sie D-Dorisch über C-Dur-Akkorden, hört das Ohr C-Dur. Legen Sie ein ausgehaltenes D in den Bass, benutzen Sie die dem Modus eigenen Akkorde und meiden Sie den Leitton, und der Modus setzt sich sofort durch. Modi brauchen harmonische Stütze, um zu existieren.
I modi spiegati, dal dorico al locrio
I sette modi sono la scala maggiore fatta partire da ciascun grado. Ecco come suona ognuno, la nota che lo definisce e dove andarlo ad ascoltare.
Stesse note, centro diverso
Suona i tasti bianchi da Do a Do e hai la scala maggiore, che in linguaggio modale si chiama ionico. Ora suona i tasti bianchi da Re a Re. Non è cambiata una sola nota, ma la successione di toni e semitoni è ruotata, e la scala suona in modo assai diverso. Quello è il dorico, ed è il secondo modo.
Sette punti di partenza danno sette modi: ionico da Do, dorico da Re, frigio da Mi, lidio da Fa, misolidio da Sol, eolio da La e locrio da Si. I nomi greci sono un'eredità dei teorici medievali, che li attaccarono, con qualche imprecisione, alla terminologia dell'antica Grecia. Nessuno si senta in dovere di difendere questa nomenclatura.
Il punto decisivo, e quello che ci mette più tempo a entrare in testa, è che un modo è definito da quale nota la musica tratta come casa, non da quali note sono disponibili. Un pezzo che usa solo tasti bianchi è in Re dorico se la musica continua a tornare su Re, a fare cadenza su Re e a trattare il Re come il punto di riposo. Se continua a tornare su Do, è semplicemente in Do maggiore. Cambia il centro di gravità e cambia tutto quello che ci sta sopra.
I sette, e che cosa fa ciascuno
Il modo più rapido per imparare un modo è confrontarlo con la scala maggiore o minore che parte dalla stessa nota e notare la nota o le due note che cambiano. Quella differenza è l'impronta digitale del modo.
Lo ionico è la scala maggiore stessa. Il lidio è il maggiore con la quarta alzata: Fa lidio è Fa, Sol, La, Si naturale, Do, Re, Mi. Quel Si naturale al posto del Si bemolle dà una qualità aperta, sospesa, vagamente priva di peso. I compositori di colonne sonore ci ricorrono di continuo per le scene di meraviglia o di volo.
Il misolidio è il maggiore con la settima abbassata: Sol misolidio è Sol, La, Si, Do, Re, Mi, Fa naturale. Ha la terza maggiore, quindi è luminoso, ma la settima abbassata toglie alla sensibile la sua attrazione verso la tonica. Il risultato suona radicato invece che teso verso qualcosa, ed è per questo che domina il rock, la scrittura di derivazione blues e una gran quantità di musica da danza celtica.
Il dorico è il minore con la sesta alzata: Re dorico è Re, Mi, Fa, Sol, La, Si naturale, Do. Minore nel colore, ma con una nota chiara che gli impedisce di suonare lamentoso. Pensa a Scarborough Fair, oppure a So What, o a quasi tutto il jazz modale di fine anni Cinquanta.
L'eolio è la scala minore naturale. Il frigio è il minore con la seconda abbassata: Mi frigio è Mi, Fa naturale, Sol, La, Si, Do, Re. Il semitono proprio in fondo alla scala gli dà quel carattere spagnolo e cupamente cerimoniale su cui è costruito il flamenco. Il locrio abbassa sia la seconda sia la quinta, il che distrugge la quinta giusta sopra la tonica e lascia il modo quasi senza nulla su cui reggersi. È in gran parte una curiosità teorica, e gli insegnanti onesti lo ammettono.
Rendere udibile un modo
I modi ricadono all'istante nel normale maggiore o minore se l'armonia non li sostiene. Suona Re dorico sopra un accordo di Do maggiore e l'orecchio sente Do maggiore con una melodia che si dà il caso cominci su Re.
Il rimedio è un bordone o un basso fermo. Tieni un Re grave, suona sopra le note bianche e il dorico diventa inconfondibile. È esattamente così che fa la musica che usa i modi per natura: cornamuse, ghironda, musica classica indiana e buona parte del repertorio popolare per violino hanno tutte una tonica tenuta al di sotto, e la scrittura modale si è evoluta con quel sostegno.
L'altro approccio è usare gli accordi propri del modo ed evitare la cadenza dominante-tonica, visto che quella cadenza è ciò che definisce il maggiore e il minore e trascinerà qualunque modo verso di loro. Il dorico si appoggia all'accordo di tonica minore e a quello maggiore di quarto grado, Re minore e Sol maggiore. Il misolidio usa la tonica maggiore e la settima abbassata maggiore, Sol maggiore e Fa maggiore. Evita la sensibile e il modo sopravvive.
I modi allo strumento
La fisarmonica è insolitamente ben attrezzata per suonare modale, perché la mano sinistra può fornire esattamente il bordone di cui il modo ha bisogno. Tieni premuto un solo bottone di basso fondamentale e lascialo suonare per tutta una frase, oppure alterna la nota di basso con la sua quinta, e hai una cornamusa. Su uno strumento a bassi sciolti o con convertitore puoi tenere un vero pedale all'infinito mentre la destra si muove, cosa che nessun pianoforte può fare.
C'è un'avvertenza sulle file degli accordi Stradella: i bottoni di settima già pronti contengono una sensibile che riporterà il tuo dorico dritto dentro una tonalità. Per l'accompagnamento modale preferisci la fila dei fondamentali e le triadi maggiori o minori, e lascia stare i bottoni di settima.
Sul contrabbasso, le corde vuote sono un regalo per il modale. Mi, La, Re e Sol ti permettono di tenere un bordone sotto quasi qualunque modo popolare senza il minimo sforzo, e la risonanza simpatica di una corda vuota sotto una melodia modale è un suono che nessuna nota premuta riproduce. Un bordone di Re sotto una melodia dorica, con l'arco tirato lentamente e la mano sinistra che non fa niente, è il trucco più antico della musica popolare europea e ancora il più efficace. Lo usiamo nel lavoro d'insieme del primo anno alla A&G Academy proprio perché rende udibile la teoria in una decina di secondi.
Frequently asked
Che differenza c'è fra un modo e una scala?
Un modo è una scala, quindi le parole si sovrappongono. In pratica, modo indica di solito una delle sette rotazioni della scala maggiore, ognuna con una nota di casa diversa. La distinzione che conta è funzionale: la musica modale evita la cadenza dominante-tonica che definisce il maggiore e il minore, e spesso si appoggia invece a un bordone.
Quale modo dovrei imparare per primo?
Il dorico e il misolidio, perché compaiono più spesso nel repertorio reale e ognuno dei due si distingue da una scala familiare per una sola nota. Il dorico è il minore naturale con la sesta alzata; il misolidio è il maggiore con la settima abbassata. Impara bene quei due, poi il lidio. Il locrio può aspettare all'infinito senza alcun danno.
Perché quando suono un modo spesso sembra solo la scala maggiore?
Perché l'armonia sottostante sta ancora definendo la tonalità maggiore. Se suoni Re dorico sopra accordi di Do maggiore, l'orecchio sente Do maggiore. Metti un Re tenuto al basso, usa gli accordi propri del modo ed evita la sensibile, e il modo si afferma all'istante. I modi hanno bisogno di un sostegno armonico per esistere.
Os modos explicados, do dórico ao lócrio
Os sete modos são a escala maior começada em cada um dos seus graus. Como soa cada um, qual a nota que o define e onde o pode ouvir.
As mesmas notas, outro centro
Toque as teclas brancas de dó a dó e tem a escala maior, a que a linguagem modal chama jónio. Agora toque as teclas brancas de ré a ré. Não mudou uma única nota, mas o padrão de tons e meios-tons rodou, e a escala soa bastante diferente. Isso é o dórico, e é o segundo modo.
Sete pontos de partida dão sete modos: jónio a partir de dó, dórico a partir de ré, frígio a partir de mi, lídio a partir de fá, mixolídio a partir de sol, eólio a partir de lá e lócrio a partir de si. Os nomes gregos vêm dos teóricos medievais, que os ligaram, com alguma imprecisão, à terminologia da Grécia antiga. Ninguém deve sentir-se obrigado a defender esta nomenclatura.
O ponto decisivo, e o que mais tempo leva a assentar, é que um modo se define pela nota que a música trata como casa, e não pelas notas que estão disponíveis. Uma peça que use só teclas brancas está em ré dórico se a música voltar sempre ao ré, fizer cadência em ré e tratar o ré como o lugar de repouso. Se voltar sempre ao dó, está simplesmente em dó maior. Mude o centro de gravidade e tudo o que está por cima muda também.
Os sete, e o que faz cada um
A maneira mais rápida de aprender um modo é compará-lo com a escala maior ou menor sobre a mesma nota inicial e reparar nas uma ou duas notas que diferem. Essa diferença é a impressão digital do modo.
O jónio é a própria escala maior. O lídio é o maior com a quarta aumentada: fá lídio é fá, sol, lá, si natural, dó, ré, mi. Esse si natural em vez de si bemol dá uma qualidade aberta, flutuante, levemente sem peso. Os compositores de cinema recorrem a ele constantemente para cenas de deslumbramento ou de voo.
O mixolídio é o maior com a sétima baixada: sol mixolídio é sol, lá, si, dó, ré, mi, fá natural. Tem terceira maior, por isso é claro, mas a sétima baixada retira a atração da sensível para a tónica. O resultado soa enraizado em vez de ansioso, e é por isso que domina o rock, a escrita de raiz blues e uma grande quantidade de música de dança celta.
O dórico é o menor com a sexta subida: ré dórico é ré, mi, fá, sol, lá, si natural, dó. Menor na cor, mas com uma nota clara que o impede de soar a lamento. Pense em Scarborough Fair, ou em So What, ou em quase todo o jazz modal do final dos anos cinquenta.
O eólio é a escala menor natural. O frígio é o menor com a segunda baixada: mi frígio é mi, fá natural, sol, lá, si, dó, ré. O meio-tom logo na base da escala dá-lhe o carácter espanhol, de cerimónia sombria, sobre o qual o flamenco está construído. O lócrio baixa tanto a segunda como a quinta, o que destrói a quinta perfeita estável acima da tónica e deixa o modo quase sem nada em que se apoiar. É em boa medida uma curiosidade teórica, e os professores honestos admitem-no.
Tornar um modo audível
Os modos desfazem-se num instante de volta a maior ou menor comuns se a harmonia não os sustentar. Toque ré dórico sobre um acorde de dó maior e o ouvido ouve dó maior com uma melodia que calha começar em ré.
O remédio é um bordão ou um baixo estático. Segure um ré grave, toque as notas brancas por cima e o dórico fica inconfundível. É exatamente assim que faz a música que usa modos por natureza: a gaita de foles, a sanfona, a música clássica indiana e boa parte do repertório de violino popular têm todos uma tónica prolongada por baixo, e a escrita modal evoluiu com esse apoio.
A outra via é usar os acordes próprios do modo e evitar a cadência dominante-tónica, já que é essa cadência que define o maior e o menor e que puxa qualquer modo de volta para eles. O dórico apoia-se no acorde de tónica menor e no acorde maior do quarto grau, ré menor para sol maior. O mixolídio usa a tónica maior e o acorde maior sobre a sétima baixada, sol maior para fá maior. Evite a sensível e o modo sobrevive.
Os modos no instrumento
O acordeão está invulgarmente bem equipado para tocar de forma modal, porque a mão esquerda pode fornecer exatamente o bordão de que o modo precisa. Segure um único botão de baixo fundamental e deixe-o soar ao longo de uma frase, ou alterne a nota de baixo com a sua quinta, e tem uma gaita de foles. Num instrumento de baixos livres ou de conversor pode sustentar um verdadeiro pedal indefinidamente enquanto a mão direita se move, coisa que nenhum piano consegue.
Há uma advertência quanto às filas de acordes do Stradella: os botões de sétima pré-definidos contêm uma sensível que puxa o seu dórico de volta para uma tonalidade. Para acompanhamento modal, prefira a fila simples dos fundamentais e as tríades maiores ou menores, e deixe os botões de sétima em paz.
No contrabaixo, as cordas soltas são um presente para o modal. Mi, lá, ré e sol permitem sustentar um bordão sob quase qualquer modo popular sem esforço nenhum, e a ressonância por simpatia de uma corda solta sob uma melodia modal é um som que nenhuma nota dedilhada reproduz. Um bordão de ré sob uma melodia dórica, com o arco puxado devagar e a mão esquerda a não fazer nada, é o truque mais antigo da música popular europeia e continua a ser o mais eficaz. Usamo-lo no trabalho de conjunto do primeiro ano na A&G Academy precisamente porque torna a teoria audível em cerca de dez segundos.
Frequently asked
Qual é a diferença entre um modo e uma escala?
Um modo é uma escala, por isso as palavras sobrepõem-se. Na prática, modo designa normalmente uma das sete rotações da escala maior, cada uma com outra nota de casa. A distinção que conta é funcional: a música modal evita a cadência de dominante para tónica que define o maior e o menor, e assenta muitas vezes num bordão.
Que modo devo aprender primeiro?
O dórico e o mixolídio, porque são os que mais aparecem no repertório real e cada um difere de uma escala familiar por exatamente uma nota. O dórico é a menor natural com a sexta subida; o mixolídio é o maior com a sétima baixada. Aprenda bem esses dois e depois o lídio. O lócrio pode esperar indefinidamente sem prejuízo nenhum.
Porque é que tocar um modo soa tantas vezes só à escala maior?
Porque a harmonia por baixo continua a definir a tonalidade maior. Se tocar ré dórico sobre acordes de dó maior, o ouvido ouve dó maior. Ponha um ré sustentado no baixo, use acordes próprios do modo e evite a sensível, e o modo afirma-se de imediato. Os modos precisam de apoio harmónico para existir.
Лады: от дорийского до локрийского
Семь ладов — это мажорная гамма, начатая от каждой из её ступеней. Как звучит каждый, какая нота его определяет и где его услышать.
Те же ноты, другой центр
Сыграйте белые клавиши от до до до — и у вас мажорная гамма, которая на языке ладов называется ионийской. Теперь сыграйте белые клавиши от ре до ре. Не изменилось ни одной ноты, но порядок тонов и полутонов повернулся, и гамма зазвучала совсем иначе. Это дорийский лад, второй по счёту.
Семь точек отсчёта дают семь ладов: ионийский от до, дорийский от ре, фригийский от ми, лидийский от фа, миксолидийский от соль, эолийский от ля и локрийский от си. Греческие названия достались нам от средневековых теоретиков, которые привязали их, довольно неточно, к античной греческой терминологии. Защищать эти названия никто не обязан.
Главное, и до этого доходит дольше всего, — лад определяется тем, какую ноту музыка считает домом, а не тем, какие ноты доступны. Пьеса на одних белых клавишах написана в ре дорийском, если музыка постоянно возвращается к ре, кадансирует на ре и считает ре местом покоя. Если она возвращается к до, это просто до мажор. Сместите центр тяжести — и всё, что над ним, изменится тоже.
Семь ладов и что делает каждый
Быстрее всего лад усваивается через сравнение с мажорной или минорной гаммой от той же ноты: надо заметить одну-две ноты, которые отличаются. Это отличие и есть отпечаток пальца лада.
Ионийский — это сама мажорная гамма. Лидийский — мажор с повышенной четвёртой ступенью: фа лидийский — это фа, соль, ля, си, до, ре, ми. Си вместо си-бемоль даёт открытое, парящее, чуть невесомое качество. Кинокомпозиторы тянутся к нему постоянно, когда на экране изумление или полёт.
Миксолидийский — мажор с пониженной седьмой: соль миксолидийский — это соль, ля, си, до, ре, ми, фа. Терция большая, значит, лад светлый, но пониженная седьмая убирает тяготение вводного тона к тонике. В итоге звучит укоренённо, а не устремлённо, и потому этот лад господствует в роке, в производном от блюза письме и в огромном количестве кельтской танцевальной музыки.
Дорийский — минор с повышенной шестой: ре дорийский — это ре, ми, фа, соль, ля, си, до. По краске минорный, но одна светлая нота не даёт ему звучать скорбно. Вспомните Scarborough Fair, или So What, или почти весь модальный джаз конца пятидесятых.
Эолийский — это натуральный минор. Фригийский — минор с пониженной второй: ми фригийский — это ми, фа, соль, ля, си, до, ре. Полутон в самом низу гаммы придаёт ей тот испанский, темновато-обрядовый характер, на котором построено фламенко. Локрийский понижает и вторую, и пятую, что разрушает устойчивую чистую квинту над тоникой и почти лишает лад опоры. Он остаётся главным образом теоретической диковиной, и честные педагоги это признают.
Как сделать лад слышимым
Лады мгновенно сваливаются обратно в обычный мажор или минор, если гармония их не поддерживает. Сыграйте ре дорийский над аккордом до мажор — и ухо услышит до мажор с мелодией, которая просто начинается с ре.
Лекарство — бурдон или неподвижный бас. Держите низкое ре, играйте над ним белые ноты — и дорийский становится безошибочным. Ровно так и поступает музыка, для которой лады родные: у волынки, колёсной лиры, индийской классики и изрядной части народного скрипичного репертуара внизу выдержана тоника, и модальное письмо выросло именно с этой опорой.
Другой путь — пользоваться аккордами, родными для лада, и избегать доминантово-тонического каданса, потому что этот каданс определяет мажор и минор и утащит к ним любой лад. Дорийский опирается на минорную тонику и мажорную четвёртую ступень: ре минор — соль мажор. Миксолидийский берёт мажорную тонику и мажорную пониженную седьмую: соль мажор — фа мажор. Избегайте вводного тона — и лад выживет.
Лады на инструменте
Аккордеон необычно хорошо снаряжён для модальной игры, потому что левая рука способна дать ровно тот бурдон, который нужен ладу. Держите одну кнопку основного баса и дайте ей звучать через всю фразу или чередуйте басовую ноту с её квинтой — и у вас волынка. На инструменте с выборным басом или с конвертором вы можете держать настоящий органный пункт сколь угодно долго, пока правая рука движется, а фортепиано так не умеет.
С аккордовыми рядами Страделла есть одна оговорка: в готовых септаккордовых кнопках сидит вводный тон, который утянет ваш дорийский обратно в тональность. Для модального аккомпанемента берите простой ряд основных басов и мажорные или минорные трезвучия, а септаккордовые кнопки не трогайте.
На контрабасе открытые струны — подарок для ладов. Ми, ля, ре и соль позволяют держать бурдон почти под любым народным ладом вообще без усилий, а призвучное гудение открытой струны под модальной мелодией — звук, которого не даст ни одна зажатая нота. Бурдон на ре под дорийской мелодией, при медленно ведомом смычке и бездействующей левой руке, — старейший трюк европейского фольклора и до сих пор самый действенный. Мы пользуемся им в ансамблевой работе первого года в A&G Academy именно потому, что теория становится слышной секунд за десять.
Frequently asked
Чем лад отличается от гаммы?
Лад и есть гамма, так что слова перекрываются. На практике под ладом обычно понимают один из семи поворотов мажорной гаммы, у каждого из которых своя домашняя нота. Важно другое различие, функциональное: модальная музыка избегает каданса доминанта — тоника, который определяет мажор и минор, и часто опирается на бурдон.
С какого лада начинать?
С дорийского и миксолидийского: они чаще всего встречаются в живом репертуаре и каждый отличается от знакомой гаммы ровно на одну ноту. Дорийский — натуральный минор с повышенной шестой, миксолидийский — мажор с пониженной седьмой. Выучите эти два как следует, потом лидийский. Локрийский может ждать сколько угодно, вреда не будет.
Почему лад часто звучит просто как мажорная гамма?
Потому что гармония под ним по-прежнему задаёт мажорную тональность. Если играть ре дорийский над аккордами до мажора, ухо услышит до мажор. Поставьте в басу выдержанное ре, возьмите родные для лада аккорды и уберите вводный тон — и лад заявит о себе сразу. Ладам нужна гармоническая поддержка, чтобы существовать.
调式详解，从多利亚到洛克里亚
七种调式就是从大调音阶的每一级起头弹出来的音阶。每一种听起来是什么样，是哪个音定义了它，又能在哪里听到它。
同样的音，不同的重心
从 C 到 C 弹一遍白键，你得到的是大调音阶，在调式的说法里它叫伊奥尼亚。现在从 D 到 D 弹白键。一个音都没变，全音和半音的排列却转了一圈，音阶听起来相当不一样。那就是多利亚，第二种调式。
七个起点给出七种调式：从 C 起的伊奥尼亚、从 D 起的多利亚、从 E 起的弗里几亚、从 F 起的利底亚、从 G 起的混合利底亚、从 A 起的爱奥利亚，以及从 B 起的洛克里亚。这些希腊名字是中世纪理论家留下来的，他们把古希腊的术语安到了这些音阶上，安得并不怎么准。谁都不必为这套命名辩护。
最关键、也最花时间才想通的一点是：定义一种调式的，是音乐把哪个音当作家，而不是有哪些音可用。一首只用白键的曲子，如果不断回到 D、终止在 D、把 D 当成落脚处，那它就是 D 多利亚。如果它不断回到 C，那它不过是 C 大调。把重心挪一挪，上面的一切也跟着变。
七种调式，各自在做什么
学一种调式最快的办法，是把它和同一个起始音上的大调或小调音阶比一比，看出那一两个不同的音。那个差别就是这种调式的指纹。
伊奥尼亚就是大调音阶本身。利底亚是升高四级的大调：F 利底亚是 F、G、A、还原 B、C、D、E。那个还原 B 取代了降 B，带来一种敞开的、悬浮的、略微失重的感觉。电影作曲家在需要惊奇或飞翔的场面时，反复来拿它。
混合利底亚是降低七级的大调：G 混合利底亚是 G、A、B、C、D、E、还原 F。它有大三度，所以明亮，但降低的七级把导音往主音上的那股拉力拿掉了。结果听起来是扎根的，而不是在使劲往前够，所以摇滚、布鲁斯一路的写作和大量凯尔特舞曲都被它占着。
多利亚是升高六级的小调：D 多利亚是 D、E、F、G、A、还原 B、C。底色是小调，却有一个明亮的音，不让它听起来哀怨。想想 Scarborough Fair，或者 So What，或者五十年代末大部分的调式爵士。
爱奥利亚就是自然小调音阶。弗里几亚是降低二级的小调：E 弗里几亚是 E、还原 F、G、A、B、C、D。音阶最底下那个半音，给了它弗拉门戈赖以成立的那种西班牙式的、暗沉而带仪式感的性格。洛克里亚把二级和五级都降低，于是主音上方那个稳定的纯五度被毁掉了，这种调式几乎没有可以站住的地方。它基本上是个理论上的好奇心，诚实的老师会直说。
怎么让一种调式真的听得出来
如果和声不支持它，调式会立刻塌回普通的大调或小调。在 C 大三和弦上弹 D 多利亚，耳朵听到的就是 C 大调，外加一支碰巧从 D 开始的曲调。
解药是持续音或者一个不动的低音。按住一个低的 D，在它上面弹白键音，多利亚就无可争辩了。天生使用调式的那些音乐，走的正是这条路：风笛、绞弦琴、印度古典音乐，还有相当一部分民间提琴曲目，下面都有一个持续的主音，而调式写作本来就是在这种支撑下长出来的。
另一条路是使用这种调式自带的和弦，并且避开属到主的终止式——正是那个终止式定义了大调和小调，它会把任何调式拽回它们那边去。多利亚倚靠的是小调主和弦和大调的四级和弦，d 小调到 G 大调。混合利底亚用的是大调主和弦和大调的降七级和弦，G 大调到 F 大调。避开导音，调式就活得下来。
回到乐器上的调式
手风琴在调式演奏上装备得出奇地好，因为左手可以恰好提供调式需要的那个持续音。按住一个单独的基础低音按钮，让它响过整个乐句，或者让低音和它的五度交替出现，你就有了一台风笛。在自由低音或转换式的琴上，你可以在右手移动的同时无限地保持一个真正的持续低音，这是钢琴做不到的。
斯特拉德拉的和弦排上有一个需要当心的地方：预设的七和弦按钮里含有导音，它会把你的多利亚直接拽回某个调里去。做调式伴奏时，优先用纯粹的基础低音排和大、小三和弦，别碰那些七和弦按钮。
在低音提琴上，空弦是调式送来的礼物。E、A、D、G 让你几乎不费力就能在任何民间调式下面托起一个持续音，而一根空弦在调式曲调下方的那种共鸣，任何按下去的音都复制不出来。一个 D 持续音托着一支多利亚旋律，弓子慢慢拉开，左手什么都不做——这是欧洲民间音乐里最老的一招，也仍旧是最有效的一招。在 A&G Academy 的第一年合奏课上我们就用它，正是因为它能在十秒钟左右把理论变成听得见的东西。
Frequently asked
调式和音阶有什么区别？
调式就是一种音阶，所以这两个词是重叠的。实际用法里，调式通常指大调音阶的七种旋转形式之一，每一种有不同的主音。真正要紧的区别在功能上：调式音乐避开那个定义了大调和小调的属到主终止式，而且常常落在一个持续音上。
应该先学哪一种调式？
多利亚和混合利底亚，因为它们在真实曲目里出现得最多，而且各自只和一个熟悉的音阶差一个音。多利亚是升高六级的自然小调，混合利底亚是降低七级的大调。把这两个学扎实，然后学利底亚。洛克里亚无限期往后放也没有任何损失。
为什么弹调式常常听起来就是大调音阶？
因为下面的和声还在定义那个大调。如果你在 C 大调和弦上弹 D 多利亚，耳朵听到的就是 C 大调。在低音上放一个持续的 D，使用这个调式自带的和弦，避开导音，调式立刻就立住了。调式需要和声的支撑才能存在。
旋法の解説、ドリアからロクリアまで
七つの旋法は、長音階を各音度から始めたものです。それぞれどう響くのか、性格を決めている音はどれか、どこで聴けるのかをまとめました。
同じ音、違う中心
白鍵をCからCまで弾けば長音階で、旋法の言葉ではこれをイオニアと呼びます。次に白鍵をDからDまで弾いてみてください。音は一つも変わっていないのに、全音と半音の並びが回転していて、音階はかなり違って響きます。これがドリア、第二の旋法です。
七つの出発点が七つの旋法を与えます。Cからイオニア、Dからドリア、Eからフリギア、Fからリディア、Gからミクソリディア、Aからエオリア、Bからロクリア。ギリシャ風の名前は中世の理論家から受け継いだもので、彼らは古代ギリシャの用語を、いくらか不正確に当てはめました。この命名を弁護する義理は誰にもありません。
肝心で、しかもいちばん腹に落ちるのに時間がかかるのは、旋法を決めているのは、どの音が使えるかではなく、音楽がどの音を家として扱うかだ、という点です。白鍵だけを使う曲は、音楽がDへ戻り続け、Dで終止し、Dを休み場所として扱っているなら、Dのドリアです。Cへ戻り続けるなら、それはただのCメジャーです。重心を変えれば、その上のすべてが変わります。
七つと、それぞれの仕事
旋法を覚えるいちばん速い方法は、同じ音から始まる長音階か短音階と並べて、違っている一つか二つの音に気づくことです。その差こそが、その旋法の指紋です。
イオニアは長音階そのものです。リディアは第4音を上げた長音階で、FのリディアはF・G・A・B・C・D・Eです。B♭ではなくBが入ることで、開けた、浮いたような、どこか重さのない質感が出ます。映画音楽の作曲家は、驚きや飛翔の場面でこれをしょっちゅう掴みにいきます。
ミクソリディアは第7音を下げた長音階で、GのミクソリディアはG・A・B・C・D・E・Fです。長3度を持つので明るいのですが、下げられた第7音が導音の引力を取り除きます。結果として、目指すというより根を張った響きになり、ロック、ブルース由来の書法、そして大量のケルトの舞曲を支配しているのはそのためです。
ドリアは第6音を上げた短音階で、DのドリアはD・E・F・G・A・B・Cです。色は短調なのに、明るい音が一つあって、嘆き節に聞こえずに済みます。Scarborough Fair、あるいは So What、あるいは50年代後半のモード・ジャズの大半を思い浮かべてください。
エオリアは自然的短音階です。フリギアは第2音を下げた短音階で、EのフリギアはE・F・G・A・B・C・Dです。音階のいちばん下に半音が来ることで、フラメンコが土台にしている、スペイン風の、暗く儀式めいた性格が生まれます。ロクリアは第2音と第5音の両方を下げるので、主音の上の安定した完全5度が壊れ、立つ場所がほとんど残りません。おおむね理論上の珍種で、正直な教師はそう認めます。
旋法を耳に聞こえさせる
和声が支えてくれないと、旋法はたちまちふつうの長調か短調に崩れ落ちます。Cメジャーの和音の上でDのドリアを弾けば、耳にはCメジャーと、たまたまDから始まる旋律が聞こえます。
処方箋はドローン、つまり動かないベースです。低いDを保ち、その上で白鍵を弾けば、ドリアは紛れもないものになります。旋法を母語として使う音楽が実際にやっているのは、まさにこれです。バグパイプ、ハーディ・ガーディ、インド古典音楽、そして民俗フィドルのレパートリーの大部分は、下に持続する主音を持っていて、旋法的な書法はその支えとともに育ちました。
もう一つのやり方は、その旋法に固有の和音を使い、属和音から主和音への終止を避けることです。この終止こそが長調と短調を定義しているものなので、どんな旋法もそちらへ引き戻されてしまいます。ドリアは、短三和音の主和音と、長三和音になる第4音度の和音、つまりDマイナーからGメジャーへ寄りかかります。ミクソリディアは長調の主和音と、下げた第7音の上の長和音、GメジャーからFメジャーを使います。導音を避ければ、旋法は生き延びます。
楽器の上での旋法
アコーディオンは旋法を弾くのに驚くほど向いています。左手が、旋法の求めるドローンをそのまま供給できるからです。基本ベースのボタンを一つ押さえてフレーズのあいだ鳴らし続けるか、ベース音とその5度を交互に鳴らせば、それでバグパイプです。フリーベースやコンバーターの楽器なら、右手が動いているあいだ、本物の保続音をいくらでも伸ばせます。ピアノにはできないことです。
ストラデラの和音の列には注意点があります。セブンスのプリセットのボタンには導音が入っていて、あなたのドリアをまっすぐ調の中へ引き戻してしまいます。旋法的な伴奏には、素の基本ベースの列と長短の三和音を使い、セブンスのボタンには手を出さないでください。
コントラバスでは、開放弦が旋法の贈り物になります。E、A、D、Gがあれば、たいていの民俗旋法の下に何の苦もなくドローンを敷けますし、旋法的な旋律の下で開放弦が共鳴して鳴る響きは、押さえた音では再現できません。ドリアの旋律の下にDのドローンを置き、弓をゆっくり引いて、左手は何もしない。ヨーロッパの民俗音楽でいちばん古い手であり、いまだにいちばん効きます。A&G Academy の一年目のアンサンブルでこれを使うのは、まさに理論が10秒ほどで耳に聞こえるようになるからです。
Frequently asked
旋法と音階は何が違うのですか？
旋法も音階なので、言葉としては重なります。実際には、旋法といえばふつう、長音階を回転させた七つのうちの一つを指し、それぞれ家の音が違います。大事な違いは働きのほうです。旋法的な音楽は、長調と短調を定義している属和音から主和音への終止を避け、代わりにドローンの上に乗ることが多いのです。
どの旋法から覚えるべきですか？
ドリアとミクソリディアです。実際のレパートリーにいちばんよく出てきますし、どちらも馴染みのある音階とちょうど一音だけ違います。ドリアは第6音を上げた自然的短音階、ミクソリディアは第7音を下げた長音階です。この二つをきちんと覚えてから、リディアへ。ロクリアはいつまでも後回しにして構いません。
旋法を弾いているのに、ただの長音階に聞こえてしまうのはなぜですか？
下の和声がまだ長調を定義しているからです。Cメジャーの和音の上でDのドリアを弾けば、耳にはCメジャーが聞こえます。ベースにDを保ち、その旋法に固有の和音を使い、導音を避ければ、旋法はすぐに立ち上がります。旋法が存在するには、和声の支えが要ります。
선법 해설, 도리아에서 로크리아까지
일곱 선법은 장음계를 그 각 음에서 시작한 것입니다. 저마다 어떤 소리인지, 무엇이 그 선법을 정하는지, 어디서 들을 수 있는지 정리했습니다.
같은 음, 다른 중심
흰건반을 다에서 다까지 치면 장음계이고, 선법의 언어로는 이오니아라고 부릅니다. 이제 흰건반을 라에서 라까지 쳐 보십시오. 음은 하나도 바뀌지 않았는데 온음과 반음의 배열이 돌아갔고, 음계가 꽤 다르게 들립니다. 그것이 도리아이며 둘째 선법입니다.
일곱 개의 시작점이 일곱 선법을 줍니다. 다에서 이오니아, 라에서 도리아, 마에서 프리지아, 바에서 리디아, 사에서 믹솔리디아, 가에서 에올리아, 나에서 로크리아입니다. 그리스식 이름은 중세 이론가들이 고대 그리스 용어에 다소 부정확하게 갖다 붙인 데서 물려받은 것입니다. 이 작명을 굳이 변호해야 할 사람은 아무도 없습니다.
가장 중요하면서 가장 오래 걸려 몸에 붙는 점은, 선법이 어떤 음을 쓸 수 있느냐가 아니라 음악이 어느 음을 집으로 삼느냐로 정해진다는 것입니다. 흰건반만 쓰는 곡이라도 음악이 자꾸 라로 돌아오고 라에서 종지하며 라를 쉬는 자리로 다룬다면 라 도리아입니다. 자꾸 다로 돌아온다면 그저 다장조입니다. 무게중심을 바꾸면 그 위의 모든 것도 함께 바뀝니다.
일곱 선법과 저마다 하는 일
선법을 익히는 가장 빠른 길은 같은 시작음의 장음계나 단음계와 견주어, 다른 한두 음을 알아채는 것입니다. 그 차이가 그 선법의 지문입니다.
이오니아는 장음계 자체입니다. 리디아는 4음을 올린 장음계입니다. 바 리디아는 바, 사, 가, 제자리나, 다, 라, 마입니다. 내림나 대신 제자리나가 들어가면서 트이고 떠 있는, 어렴풋이 무게가 없는 느낌이 생깁니다. 영화 음악가들이 경이나 비행의 장면에서 끊임없이 손을 뻗는 선법입니다.
믹솔리디아는 7음을 내린 장음계입니다. 사 믹솔리디아는 사, 가, 나, 다, 라, 마, 제자리바입니다. 장3도가 있어 밝지만 내려간 7음이 으뜸음을 향한 이끔음의 당김을 없앱니다. 그래서 애써 나아가는 대신 뿌리내린 소리가 나고, 록과 블루스에서 나온 서법, 그리고 켈트 춤곡의 상당수를 지배하는 이유가 그것입니다.
도리아는 6음을 올린 단음계입니다. 라 도리아는 라, 마, 바, 사, 가, 제자리나, 다입니다. 빛깔은 단조인데 밝은 음이 하나 있어 구슬프게만 들리지 않습니다. Scarborough Fair나 So What, 또는 50년대 후반 모달 재즈 대부분을 떠올리면 됩니다.
에올리아는 자연 단음계입니다. 프리지아는 2음을 내린 단음계입니다. 마 프리지아는 마, 제자리바, 사, 가, 나, 다, 라입니다. 음계의 맨 아래에 바로 붙은 반음이 플라멩코가 딛고 선 스페인풍의, 어둡고 의례적인 성격을 만듭니다. 로크리아는 2음과 5음을 함께 내리는데, 그러면 으뜸음 위의 안정된 완전5도가 무너져 디디고 설 것이 거의 남지 않습니다. 대체로 이론상의 호기심에 가깝고, 정직한 선생이라면 그렇다고 인정합니다.
선법이 들리게 만들기
화성이 받쳐 주지 않으면 선법은 곧바로 평범한 장조나 단조로 무너져 내립니다. 다장화음 위에서 라 도리아를 치면 귀는 라에서 시작하는 가락이 붙은 다장조를 들을 뿐입니다.
해법은 드론이나 고정된 베이스입니다. 낮은 라를 붙들고 그 위에서 흰건반을 치면 도리아가 분명해집니다. 선법을 본래 쓰는 음악이 하는 방식이 바로 이것입니다. 백파이프와 허디거디, 인도 고전 음악, 그리고 상당수의 민속 바이올린 레퍼토리는 모두 아래에 으뜸음을 길게 깔고 있으며, 선법적 서법은 그 받침과 함께 자라났습니다.
다른 방법은 그 선법에 본래 속한 화음을 쓰고 딸림-으뜸 종지를 피하는 것입니다. 그 종지가 바로 장조와 단조를 정의하는 것이고, 어떤 선법이든 그쪽으로 도로 끌고 갑니다. 도리아는 단조 으뜸화음과 장조 4도 화음, 곧 라단조에서 사장조에 기댑니다. 믹솔리디아는 장조 으뜸화음과 내림 7음 위의 장화음, 곧 사장조에서 바장조를 씁니다. 이끔음을 피하면 선법은 살아남습니다.
악기 위의 선법
아코디언은 선법 연주에 유난히 잘 갖춰져 있습니다. 왼손이 선법에 필요한 드론을 그대로 내줄 수 있기 때문입니다. 기본 베이스 버튼 하나를 눌러 악구 내내 울리게 두거나, 베이스 음과 그 5도를 번갈아 누르면 백파이프가 됩니다. 프리베이스나 컨버터 악기라면 오른손이 움직이는 동안 진짜 지속음을 얼마든지 붙들 수 있는데, 어떤 피아노도 하지 못하는 일입니다.
스트라델라 화음 열에는 주의할 점이 하나 있습니다. 미리 짜인 7화음 버튼에는 이끔음이 들어 있어 여러분의 도리아를 곧바로 조성 쪽으로 도로 끌어당깁니다. 선법 반주에는 밋밋한 기본 베이스 열과 장·단 3화음을 쓰고, 7화음 버튼은 건드리지 마십시오.
더블베이스에서는 개방현이 선법에 주는 선물입니다. E, A, D, G가 있어 거의 어떤 민속 선법 아래에도 힘들이지 않고 드론을 깔 수 있고, 선법 가락 아래에서 개방현이 공명하며 함께 울리는 소리는 짚은 음으로는 흉내 낼 수 없습니다. 도리아 선율 아래의 D 드론을, 활을 천천히 긋고 왼손은 아무것도 하지 않은 채 울리는 것은 유럽 민속 음악에서 가장 오래된 수이면서 여전히 가장 잘 듣는 수입니다. A&G Academy의 1년 차 앙상블 수업에서 이것을 쓰는 이유는 바로 십 초쯤이면 이론이 귀에 들리게 되기 때문입니다.
Frequently asked
선법과 음계는 어떻게 다른가요?
선법도 음계이므로 두 말은 겹칩니다. 실제로 선법은 대개 장음계를 일곱 가지로 돌린 것 가운데 하나를 뜻하며, 저마다 집이 되는 음이 다릅니다. 정작 중요한 구분은 기능입니다. 선법 음악은 장조와 단조를 정의하는 딸림-으뜸 종지를 피하고, 대신 드론 위에 놓이는 일이 많습니다.
어떤 선법부터 배워야 하나요?
도리아와 믹솔리디아입니다. 실제 레퍼토리에 가장 자주 나오고, 둘 다 익숙한 음계와 정확히 한 음만 다릅니다. 도리아는 6음을 올린 자연 단음계이고 믹솔리디아는 7음을 내린 장음계입니다. 이 둘을 제대로 익힌 다음 리디아로 가십시오. 로크리아는 한없이 미뤄도 아무 해가 없습니다.
선법을 연주해도 왜 그냥 장음계처럼 들릴까요?
아래의 화성이 여전히 장조를 정의하고 있기 때문입니다. 다장조 화음 위에서 라 도리아를 치면 귀는 다장조를 듣습니다. 베이스에 라를 길게 깔고, 그 선법에 본래 속한 화음을 쓰고, 이끔음을 피하면 선법이 곧바로 제 목소리를 냅니다. 선법은 존재하려면 화성의 받침이 있어야 합니다.
Mod dijelaskan, daripada Dorian ke Locrian
Tujuh mod ialah skala major yang dimulakan dari setiap darjahnya. Inilah bunyi setiap satu, not yang menakrifkannya, dan tempat untuk mendengarnya.
Not yang sama, pusat yang berbeza
Mainkan kunci putih dari C ke C dan anda mendapat skala major, yang dalam bahasa modal dipanggil Ionian. Sekarang mainkan kunci putih dari D ke D. Tiada satu not pun berubah, tetapi corak nada dan semitonnya telah berputar, dan skala itu berbunyi agak berbeza. Itulah Dorian, dan ia mod kedua.
Tujuh titik permulaan memberi tujuh mod: Ionian dari C, Dorian dari D, Phrygian dari E, Lydian dari F, Mixolydian dari G, Aeolian dari A, dan Locrian dari B. Nama Yunani itu diwarisi daripada ahli teori zaman pertengahan yang melekatkannya, secara agak tidak tepat, pada istilah Yunani purba. Tiada siapa perlu berasa wajib mempertahankan penamaan itu.
Perkara yang paling kritikal, dan yang paling lama untuk meresap, ialah mod ditakrifkan oleh not mana yang dilayan muzik itu sebagai rumah, bukan oleh not mana yang tersedia. Sebuah karya yang hanya menggunakan kunci putih berada dalam D Dorian jika muziknya terus kembali ke D, berkadens pada D, dan melayan D sebagai tempat berehat. Jika ia terus kembali ke C, ia sekadar dalam C major. Ubah pusat gravitinya dan segala di atasnya turut berubah.
Tujuh itu, dan apa yang dilakukan setiap satu
Cara terpantas untuk mempelajari sesuatu mod ialah membandingkannya dengan skala major atau minor pada not permulaan yang sama dan perhatikan satu atau dua not yang berbeza. Perbezaan itulah cap jari mod tersebut.
Ionian ialah skala major itu sendiri. Lydian ialah major dengan keempat yang dinaikkan: F Lydian ialah F, G, A, B natural, C, D, E. B natural dan bukan B flat itu memberikan sifat terbuka, terapung dan sedikit tanpa berat. Komposer filem mencapainya berulang kali untuk adegan takjub atau terbang.
Mixolydian ialah major dengan ketujuh yang direndahkan: G Mixolydian ialah G, A, B, C, D, E, F natural. Ia mempunyai ketiga major, jadi ia cerah, tetapi ketujuh yang diflatkan itu membuang tarikan not pendahulu ke arah tonik. Hasilnya berbunyi berakar dan bukan bersungguh menuju ke mana-mana, dan itulah sebabnya ia mendominasi rock, penulisan berasaskan blues dan sejumlah besar muzik tarian Celtic.
Dorian ialah minor dengan keenam yang dinaikkan: D Dorian ialah D, E, F, G, A, B natural, C. Minor dari segi warna tetapi dengan satu not cerah yang menghalangnya daripada berbunyi pilu. Fikirkan Scarborough Fair, atau So What, atau kebanyakan jazz modal akhir 1950-an.
Aeolian ialah skala minor semula jadi. Phrygian ialah minor dengan kedua yang direndahkan: E Phrygian ialah E, F natural, G, A, B, C, D. Semiton betul-betul di dasar skala itu memberinya perwatakan Sepanyol yang gelap dan bersifat upacara, iaitu perwatakan yang mendasari flamenco. Locrian merendahkan kedua dan kelima sekali gus, yang memusnahkan kelima sempurna yang stabil di atas tonik dan meninggalkan mod itu hampir tanpa apa-apa untuk berpijak. Ia sebahagian besarnya kebingungan teori, dan guru yang jujur mengakuinya.
Menjadikan sesuatu mod itu kedengaran
Mod runtuh serta-merta kembali menjadi major atau minor biasa jika harmoninya tidak menyokongnya. Mainkan D Dorian di atas kord C major dan telinga mendengar C major dengan sebuah lagu yang kebetulan bermula pada D.
Penawarnya ialah dron atau bes statik. Tahan D rendah, mainkan not putih di atasnya, dan Dorian menjadi tidak boleh disalah kenal. Inilah tepatnya cara muzik yang menggunakan mod secara semula jadi melakukannya: bagpipe, hurdy-gurdy, muzik klasik India dan sebahagian besar repertoir fiddle rakyat semuanya mempunyai tonik yang ditahan di bawahnya, dan penulisan modal berkembang dengan sokongan itu.
Pendekatan satu lagi ialah menggunakan kord asli mod itu dan mengelakkan kadens dominan-tonik, kerana kadens itulah yang menakrifkan major dan minor dan ia akan menyeret mana-mana mod kembali ke arah kedua-duanya. Dorian bersandar pada kord tonik minor dan kord keempat major, iaitu D minor ke G major. Mixolydian menggunakan tonik major dan ketujuh flat major, iaitu G major ke F major. Elakkan not pendahulu, maka mod itu akan bertahan.
Mod di depan alat
Akordion luar biasa lengkap untuk permainan modal, kerana tangan kiri boleh membekalkan tepat dron yang diperlukan mod itu. Tahan satu butang bes asas dan biarkan ia berbunyi sepanjang satu frasa, atau selang-selikan not bes dengan kelimanya, dan anda sudah mempunyai sebuah bagpipe. Pada alat free bass atau converter anda boleh menahan not pedal yang tulen tanpa had sementara tangan kanan bergerak, sesuatu yang tidak mampu dilakukan mana-mana piano.
Ada satu amaran dengan baris kord Stradella: butang ketujuh prasetnya mengandungi not pendahulu yang akan menarik Dorian anda terus kembali ke dalam sesuatu kunci. Untuk iringan modal, utamakan baris asas biasa serta triad major atau minor, dan biarkan butang ketujuh itu.
Pada bes berganda, tali terbuka ialah hadiah modal. E, A, D dan G membolehkan anda menahan dron di bawah hampir mana-mana mod rakyat tanpa sebarang usaha, dan deringan simpatetik tali terbuka di bawah melodi modal ialah bunyi yang tidak dapat ditiru oleh mana-mana not berjari. Dron D di bawah melodi Dorian, dengan busur ditarik perlahan dan tangan kiri tidak berbuat apa-apa, ialah helah tertua dalam muzik rakyat Eropah dan masih yang paling berkesan. Kami menggunakannya dalam kerja ensembel tahun pertama di A&G Academy justeru kerana ia menjadikan teori itu kedengaran dalam kira-kira sepuluh saat.
Frequently asked
Apakah perbezaan antara mod dan skala?
Mod ialah sejenis skala, jadi kedua-dua perkataan itu bertindih. Dalam praktiknya, mod biasanya bermaksud salah satu daripada tujuh putaran skala major, masing-masing dengan not rumah yang berbeza. Perbezaan yang penting bersifat fungsian: muzik modal mengelakkan kadens dominan ke tonik yang menakrifkan major dan minor, dan ia sering berehat di atas dron.
Mod mana patut saya pelajari dahulu?
Dorian dan Mixolydian, kerana kedua-duanya paling kerap muncul dalam repertoir sebenar dan masing-masing berbeza daripada skala yang sudah biasa sebanyak satu not sahaja. Dorian ialah minor semula jadi dengan keenam yang dinaikkan; Mixolydian ialah major dengan ketujuh yang direndahkan. Kuasai kedua-duanya dengan betul, kemudian Lydian. Locrian boleh menunggu tanpa had tanpa sebarang mudarat.
Mengapa memainkan sesuatu mod selalunya berbunyi seperti skala major sahaja?
Kerana harmoni di bawahnya masih menakrifkan kunci major itu. Jika anda memainkan D Dorian di atas kord C major, telinga mendengar C major. Letakkan D yang ditahan pada bes, gunakan kord asli mod itu, dan elakkan not pendahulu, maka mod itu menegaskan dirinya serta-merta. Mod memerlukan sokongan harmoni untuk wujud.
மோடுகள் விளக்கமாக, டோரியனிலிருந்து லோக்ரியன் வரை
ஏழு மோடுகள் என்பவை மேஜர் ஸ்கேலை அதன் ஒவ்வொரு படியிலிருந்தும் தொடங்கி வாசிப்பவை. ஒவ்வொன்றும் எப்படி ஒலிக்கிறது, அதை வரையறுக்கும் சுரம், எங்கே கேட்கலாம்.
ஒரே சுரங்கள், வேறொரு மையம்
C-யிலிருந்து C வரை வெள்ளை விசைகளை வாசியுங்கள், அது மேஜர் ஸ்கேல்; மோடல் மொழியில் அதை அயோனியன் என்கிறோம். இப்போது D-யிலிருந்து D வரை வெள்ளை விசைகளை வாசியுங்கள். ஒரு சுரம்கூட மாறவில்லை, ஆனால் முழுச் சுரங்களின், அரைச்சுரங்களின் வடிவம் சுழன்றுவிட்டது, ஸ்கேல் வெகுவாக வேறுபட்டு ஒலிக்கிறது. அதுதான் டோரியன், அது இரண்டாவது மோடு.
ஏழு தொடக்கப் புள்ளிகள் ஏழு மோடுகளைத் தருகின்றன: C-யிலிருந்து அயோனியன், D-யிலிருந்து டோரியன், E-யிலிருந்து ஃப்ரிஜியன், F-யிலிருந்து லிடியன், G-யிலிருந்து மிக்சோலிடியன், A-யிலிருந்து ஏயோலியன், B-யிலிருந்து லோக்ரியன். இந்தக் கிரேக்கப் பெயர்கள், பண்டைய கிரேக்கச் சொற்களை ஓரளவு தவறாக இவற்றுடன் இணைத்த இடைக்காலக் கோட்பாட்டாளர்களிடமிருந்து வந்தவை. இந்தப் பெயரிடலை யாரும் நியாயப்படுத்த வேண்டிய கடமை இல்லை.
மிக முக்கியமான, மனதில் பதிய அதிக நேரமெடுக்கும் விஷயம் இதுதான்: எந்தச் சுரங்கள் கிடைக்கின்றன என்பதால் அல்ல, எந்தச் சுரத்தை இசை வீடாகக் கருதுகிறது என்பதால்தான் ஒரு மோடு வரையறுக்கப்படுகிறது. வெள்ளை விசைகளை மட்டும் பயன்படுத்தும் ஒரு படைப்பு, இசை தொடர்ந்து D-க்குத் திரும்பி, D-யில் கேடன்ஸ் செய்து, D-ஐ ஓய்விடமாகக் கருதினால், அது D டோரியனில் இருக்கிறது. அது தொடர்ந்து C-க்குத் திரும்பினால், அது வெறுமனே C மேஜர்தான். ஈர்ப்பு மையத்தை மாற்றுங்கள், அதற்கு மேலே உள்ள அனைத்தும் மாறும்.
ஏழு மோடுகளும், ஒவ்வொன்றும் செய்வதும்
ஒரு மோடைக் கற்க வேகமான வழி, அதே தொடக்கச் சுரத்தில் உள்ள மேஜர் அல்லது மைனர் ஸ்கேலுடன் ஒப்பிட்டு, வேறுபடும் ஒன்றிரண்டு சுரங்களைக் கவனிப்பதுதான். அந்த வேறுபாடுதான் அந்த மோடின் கைரேகை.
அயோனியன் என்பது மேஜர் ஸ்கேலே. லிடியன் என்பது உயர்த்தப்பட்ட நான்காம் படியுடன் கூடிய மேஜர்: F லிடியன் என்பது F, G, A, B நேச்சுரல், C, D, E. B ஃப்ளாட்டுக்குப் பதிலாக அந்த B நேச்சுரல், திறந்த, மிதக்கும், லேசாக எடையற்ற ஒரு குணத்தைத் தருகிறது. வியப்பு அல்லது பறத்தல் காட்சிகளுக்காகத் திரையிசையமைப்பாளர்கள் இதைத் தொடர்ந்து எடுக்கிறார்கள்.
மிக்சோலிடியன் என்பது தாழ்த்தப்பட்ட ஏழாம் படியுடன் கூடிய மேஜர்: G மிக்சோலிடியன் என்பது G, A, B, C, D, E, F நேச்சுரல். இதில் மேஜர் மூன்றாம் இடைவெளி இருப்பதால் இது பிரகாசமானது, ஆனால் தட்டையாக்கப்பட்ட ஏழாம் படி லீடிங் சுரம் டானிக்கை நோக்கி இழுப்பதை நீக்கிவிடுகிறது. விளைவு, முயன்று கொண்டிருப்பதுபோல் அல்லாமல் வேரூன்றியதுபோல் ஒலிக்கிறது; அதனால்தான் ராக், ப்ளூஸ் சார்ந்த எழுத்து, ஏராளமான செல்டிக் நடன இசை ஆகியவற்றில் இது மேலோங்குகிறது.
டோரியன் என்பது உயர்த்தப்பட்ட ஆறாம் படியுடன் கூடிய மைனர்: D டோரியன் என்பது D, E, F, G, A, B நேச்சுரல், C. நிறத்தில் மைனர், ஆனால் துக்கமாக ஒலிக்காமல் தடுக்கும் ஒரு பிரகாசமான சுரத்துடன். Scarborough Fair, அல்லது So What, அல்லது ஐம்பதுகளின் பிற்பகுதியின் பெரும்பாலான மோடல் ஜாஸ் நினைவுக்கு வரட்டும்.
ஏயோலியன் என்பது நேச்சுரல் மைனர் ஸ்கேல். ஃப்ரிஜியன் என்பது தாழ்த்தப்பட்ட இரண்டாம் படியுடன் கூடிய மைனர்: E ஃப்ரிஜியன் என்பது E, F நேச்சுரல், G, A, B, C, D. ஸ்கேலின் அடியிலேயே வரும் அந்த அரைச்சுரம், ஃப்ளமெங்கோ கட்டப்பட்டிருக்கும் ஸ்பானிஷ், இருண்ட சடங்குத்தன்மை கொண்ட குணத்தைத் தருகிறது. லோக்ரியன் இரண்டாம் படியையும் ஐந்தாம் படியையும் சேர்த்துத் தாழ்த்துகிறது; அது டானிக்குக்கு மேலுள்ள நிலையான சுத்த ஐந்தாம் இடைவெளியை அழித்து, நிற்பதற்கு மோடுக்குக் கிட்டத்தட்ட எதுவும் விடுவதில்லை. இது பெரும்பாலும் ஒரு கோட்பாட்டு ஆர்வம்தான், நேர்மையான ஆசிரியர்கள் அதை ஒப்புக்கொள்கிறார்கள்.
ஒரு மோடைக் காதுக்குக் கேட்கச் செய்வது
ஹார்மனி ஆதரிக்கவில்லை என்றால் மோடுகள் உடனடியாக வழக்கமான மேஜராகவோ மைனராகவோ சரிந்துவிடுகின்றன. C மேஜர் கார்டுக்கு மேல் D டோரியனை வாசித்தால், காது கேட்பது C மேஜர்தான், தற்செயலாக D-யில் தொடங்கும் ஒரு மெட்டுடன்.
மருந்து ஒரு ட்ரோன் அல்லது ஒரு அசையாத பாஸ். ஒரு தாழ்ந்த D-ஐப் பிடித்து வைத்து, அதற்கு மேல் வெள்ளைச் சுரங்களை வாசியுங்கள், டோரியன் தவறவிட முடியாததாகிவிடும். மோடுகளை இயல்பாகப் பயன்படுத்தும் இசை செய்வதும் இதைத்தான்: பேக்பைப், ஹர்டி-கர்டி, இந்திய செவ்வியல் இசை, நாட்டுப்புற ஃபிட்டில் ரெபர்ட்டோவின் பெரும்பகுதி அனைத்திலும் அடியில் ஒரு நீடிக்கும் டானிக் இருக்கிறது; அந்த ஆதரவோடுதான் மோடல் எழுத்து வளர்ந்தது.
மற்றொரு வழி, மோடுக்கே உரிய கார்டுகளைப் பயன்படுத்தி டாமினன்ட்-டானிக் கேடன்ஸைத் தவிர்ப்பது; ஏனெனில் அந்தக் கேடன்ஸ்தான் மேஜரையும் மைனரையும் வரையறுக்கிறது, எந்த மோடையும் அவற்றை நோக்கி இழுத்துச் செல்லும். டோரியன் மைனர் டானிக் கார்டையும் மேஜர் நான்காம் கார்டையும் சார்ந்திருக்கிறது, அதாவது D மைனரிலிருந்து G மேஜர். மிக்சோலிடியன் மேஜர் டானிக்கையும் மேஜர் தட்டையாக்கப்பட்ட ஏழாம் கார்டையும் பயன்படுத்துகிறது, அதாவது G மேஜரிலிருந்து F மேஜர். லீடிங் சுரத்தைத் தவிர்த்தால் மோடு உயிர்பிழைக்கும்.
கருவியில் மோடுகள்
மோடல் வாசிப்புக்கு அக்கார்டியன் வழக்கத்துக்கு மாறாக நன்கு தயாராக இருக்கிறது, ஏனெனில் மோடுக்குத் தேவையான ட்ரோனை இடது கையே சரியாகத் தர முடியும். ஒற்றை அடிப்படைப் பாஸ் பொத்தானைப் பிடித்து ஒரு சொற்றொடர் முழுவதும் ஒலிக்கவிடுங்கள், அல்லது பாஸ் சுரத்தை அதன் ஐந்தாம் இடைவெளியுடன் மாறி மாறி வாசியுங்கள், உங்களிடம் ஒரு பேக்பைப் இருக்கும். ஃப்ரீ-பாஸ் அல்லது கன்வர்ட்டர் கருவியில், வலது கை நகர்ந்துகொண்டிருக்கும்போதே ஒரு உண்மையான பெடல் சுரத்தை எவ்வளவு நேரம் வேண்டுமானாலும் நீடிக்கச் செய்யலாம் — எந்தப் பியானோவாலும் அது முடியாது.
ஸ்ட்ரடெல்லா கார்ட் வரிசைகளில் ஓர் எச்சரிக்கை உண்டு: முன்னமைக்கப்பட்ட செவன்த் பொத்தான்களில் ஒரு லீடிங் சுரம் இருக்கிறது, அது உங்கள் டோரியனை நேராக ஒரு கீக்குள் இழுத்துவிடும். மோடல் துணைக்கு, எளிய அடிப்படை வரிசையையும் மேஜர் அல்லது மைனர் ட்ரையட்களையும் விரும்புங்கள், செவன்த் பொத்தான்களைத் தொடாமல் விடுங்கள்.
டபுள் பாஸில் திறந்த கம்பிகள் ஒரு மோடல் வரம். E, A, D, G ஆகியவை கிட்டத்தட்ட எந்த நாட்டுப்புற மோடுக்கும் அடியில் எந்த முயற்சியும் இல்லாமல் ஒரு ட்ரோனை நீடிக்கச் செய்கின்றன; ஒரு மோடல் மெட்டுக்கு அடியில் திறந்த கம்பி ஒத்திசைந்து ரீங்காரமிடும் ஒலியை விரல் வைத்த எந்தச் சுரமும் மீளுருவாக்க முடியாது. ஒரு டோரியன் மெட்டுக்கு அடியில் ஒரு D ட்ரோன், வில் மெதுவாக இழுக்கப்பட, இடது கை ஒன்றும் செய்யாமல் இருக்க — இதுவே ஐரோப்பிய நாட்டுப்புற இசையின் மிகப் பழைய உத்தி, இன்னும் மிகவும் பயனுள்ளதும் அதுவே. A&G Academy-யில் முதல் ஆண்டு குழு இசைப் பயிற்சியில் நாங்கள் இதைப் பயன்படுத்துகிறோம், ஏனெனில் இது கோட்பாட்டை ஏறக்குறைய பத்து விநாடிகளில் காதுக்குக் கேட்கச் செய்கிறது.
Frequently asked
மோடுக்கும் ஸ்கேலுக்கும் என்ன வேறுபாடு?
மோடு என்பதும் ஒரு ஸ்கேல்தான், எனவே இரு சொற்களும் ஒன்றையொன்று மேவுகின்றன. நடைமுறையில், மோடு என்பது பொதுவாக மேஜர் ஸ்கேலின் ஏழு சுழற்சிகளில் ஒன்றைக் குறிக்கிறது, ஒவ்வொன்றுக்கும் வேறொரு வீட்டுச் சுரம். முக்கியமான வேறுபாடு செயல்பாட்டு ரீதியானது: மேஜரையும் மைனரையும் வரையறுக்கும் டாமினன்ட்-டானிக் கேடன்ஸை மோடல் இசை தவிர்க்கிறது, பதிலாக அடிக்கடி ஒரு ட்ரோனை நம்பி நிற்கிறது.
எந்த மோடை முதலில் கற்க வேண்டும்?
டோரியனும் மிக்சோலிடியனும். நிஜமான ரெபர்ட்டோவில் இவைதான் அதிகம் வருகின்றன, ஒவ்வொன்றும் பரிச்சயமான ஸ்கேலிலிருந்து சரியாக ஒரே ஒரு சுரத்தால் வேறுபடுகிறது. டோரியன் என்பது உயர்த்தப்பட்ட ஆறாம் படியுடன் கூடிய நேச்சுரல் மைனர்; மிக்சோலிடியன் என்பது தாழ்த்தப்பட்ட ஏழாம் படியுடன் கூடிய மேஜர். இந்த இரண்டையும் ஒழுங்காகக் கற்றுக்கொள்ளுங்கள், பிறகு லிடியன். லோக்ரியன் எவ்வளவு காலம் வேண்டுமானாலும் காத்திருக்கலாம், எந்தத் தீங்கும் இல்லை.
ஒரு மோடை வாசிக்கும்போது அது ஏன் அடிக்கடி மேஜர் ஸ்கேல் போலவே ஒலிக்கிறது?
ஏனெனில் அடியில் உள்ள ஹார்மனி இன்னும் மேஜர் கீயையே வரையறுத்துக்கொண்டிருக்கிறது. C மேஜர் கார்டுகளுக்கு மேல் D டோரியனை வாசித்தால் காது கேட்பது C மேஜர்தான். பாஸில் ஒரு நீடிக்கும் D-ஐ வையுங்கள், மோடுக்கே உரிய கார்டுகளைப் பயன்படுத்துங்கள், லீடிங் சுரத்தைத் தவிருங்கள் — மோடு உடனடியாகத் தன்னை நிலைநாட்டிக்கொள்ளும். மோடுகள் இருப்பதற்கு ஹார்மனி ஆதரவு தேவை.
Learning or buying in Singapore?
A&G Academy teaches accordion, bayan and double bass, and sells the instruments we teach on. Ask us anything — we'd rather talk you out of the wrong instrument than sell you one.