Tango & Piazzolla · 7 min read
Bandoneon vs accordion in tango
The bandoneon and the accordion are cousins, not twins. How each one works, why tango picked the bandoneon, and what changes when you play tango on accordion.
Two instruments with one ancestor
Both descend from the free-reed experiments of 1820s Europe, where several inventors independently realised that a metal tongue vibrating in a slot, fed by a bellows, made a loud and portable note. The accordion family grew from Cyrill Demian's 1829 Vienna patent. The concertina family grew from Charles Wheatstone's English designs of the same decade, and it is from that branch, via the German konzertina, that the bandoneon comes.
The bandoneon was developed in Germany around the 1840s, credited to Heinrich Band, whose name it carries. It was intended as a cheap substitute for a church organ in places that could not afford one, and it was played in German folk and religious contexts with no connection to dance music whatsoever. German emigrants carried it to the Rio de la Plata in the last decades of the 1800s, where it fell into the hands of people playing something entirely different.
How they actually differ
Shape and layout. A piano accordion has a keyboard for the right hand and a grid of bass and chord buttons for the left. A button accordion replaces the keyboard with a chromatic button system. Either way the layout is logical: scales run in patterns, and the left hand has ready-made chords. The bandoneon is a square box with buttons on both ends arranged in an order that is best described as historical accident — the notes were added over decades as players demanded more range, and the result follows no scale pattern at all. Learners memorise it position by position.
Push and pull. Most accordions are unisonoric: a button gives the same note in both bellows directions. The traditional tango bandoneon is bisonoric — opening and closing give different notes from the same button. In effect the player learns four keyboards, two per hand. This is the single biggest reason the instrument has a reputation for difficulty, and it is deserved.
Registers. An accordion has switches that engage different reed banks, changing the timbre and octave instantly. A bandoneon has none. One sound, shaped entirely by the bellows and the fingers.
Tone. A bandoneon's reeds sit in a comparatively small box with no tone chamber and produce a dry, reedy, slightly nasal sound with a strong attack and a fast decay. It sounds like an instrument under strain, which is a strange compliment and precisely what tango wanted.
Why tango picked it
Partly, it was availability. Bandoneons were in the port cities and cheap enough for working musicians; the surviving accounts of the Old Guard describe players learning by ear on whatever had washed up. But it stayed for musical reasons.
The first is volume and cut. In a noisy room before amplification, the bandoneon's attack sliced through a violin and a guitar. The second is the bellows resistance. Because you are fighting a stiff instrument on every phrase, dynamics and articulation come from effort, and the sound carries that effort. The third is the vibrato and the slow bellows swell, which allow a phrase to sob without becoming sentimental. Every writer on tango reaches for words like lament here, and every one of them is describing a physical property of the box.
The fourth reason is simply that the great players made it definitive. Once Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo and later Piazzolla had built a technique and a repertoire around it, the instrument was the sound of the music. Production has been small ever since the German factories wound down in the mid-twentieth century, which is why good vintage instruments — the Alfred Arnold boxes above all — are now traded like violins.
Playing tango on accordion, honestly
You can. You should also admit what changes. The accordion is a more comfortable instrument, and comfort is exactly the wrong starting point for this repertoire. The easy registers, the smooth legato and the ready-made left-hand chords will produce something pleasant and wrong.
What helps: pick a dry register with few reeds rather than a rich musette tuning, because tango does not want a halo around the note. Use bellows shakes and hard bellows articulation instead of finger attack. Play the marcato with a real bellows accent on each beat so the pulse has a body to it. Use the bass side for line, not for chord pads — a left hand thumping full major chords is the fastest way to make a tango sound like a waltz that took a wrong turn. And exaggerate the rubato; on a bandoneon the resistance produces it naturally, and on an accordion you have to decide to do it.
Free-bass and converter instruments help a great deal, since they let the left hand play genuine counterpoint, which is essential in Piazzolla and useful everywhere else.
What we do about it
In our own playing the accordion takes the bandoneon's melodic and harmonic role while the double bass covers the pulse and the low counterline, which is roughly how a bandoneon and bass divide labour in a tango quintet anyway. Audiences in Singapore rarely encounter a bandoneon in the wild, and the honest answer when someone asks after a set is that this is not a bandoneon, that the original is darker and more awkward, and that it is worth seeking out a recording of Troilo to hear the difference.
Frequently asked
Is a bandoneon the same as an accordion?
No. They share a free-reed and bellows mechanism but differ in almost everything else. The bandoneon is square, has buttons on both ends in an irregular layout, has no register switches, and traditionally produces different notes on push and pull. It is closer to a concertina than to an accordion.
Why is the bandoneon so hard to play?
The traditional tango bandoneon is bisonoric, so each button gives one note when the bellows open and another when they close, meaning four separate keyboards to memorise. The button layout follows no scale pattern, there are no register switches to help, and the bellows are physically stiff.
Can you play tango on a normal accordion?
Yes, and many players do. Choose a dry register rather than musette, drive articulation from the bellows instead of the fingers, avoid full left-hand chord pads in favour of bass lines, and exaggerate the rubato. A free-bass or converter instrument is a real advantage in Piazzolla's contrapuntal writing.
Bandoneón frente a acordeón en el tango
El bandoneón y el acordeón son primos, no gemelos. Cómo funciona cada uno, por qué el tango eligió el bandoneón y qué cambia al tocar tango con acordeón.
Dos instrumentos con un mismo antepasado
Ambos descienden de los experimentos con lengüeta libre de la Europa de 1820, cuando varios inventores descubrieron por separado que una lengüeta metálica vibrando en una ranura, alimentada por un fuelle, daba una nota potente y portátil. La familia del acordeón nació de la patente vienesa de Cyrill Demian de 1829. La familia de la concertina nació de los diseños ingleses de Charles Wheatstone de esa misma década, y es de esa rama, a través de la konzertina alemana, de donde viene el bandoneón.
El bandoneón se desarrolló en Alemania hacia 1840 y se atribuye a Heinrich Band, cuyo apellido lleva. Se concibió como sustituto barato del órgano de iglesia allí donde no había dinero para uno, y se tocaba en contextos folclóricos y religiosos alemanes sin relación alguna con la música de baile. Los emigrantes alemanes lo llevaron al Río de la Plata en las últimas décadas del siglo XIX, donde cayó en manos de gente que tocaba algo completamente distinto.
En qué se diferencian de verdad
Forma y disposición. Un acordeón de piano tiene un teclado para la mano derecha y una cuadrícula de botones de bajos y acordes para la izquierda. Un acordeón de botones sustituye el teclado por un sistema cromático de botones. En ambos casos la disposición es lógica: las escalas siguen patrones y la mano izquierda dispone de acordes hechos. El bandoneón es una caja cuadrada con botones en los dos extremos, ordenados de un modo que solo puede describirse como accidente histórico: las notas se fueron añadiendo a lo largo de décadas según los intérpretes pedían más extensión, y el resultado no sigue ningún patrón de escala. Se aprende de memoria, posición por posición.
Abrir y cerrar. Casi todos los acordeones son unisonoros: un botón da la misma nota en ambas direcciones del fuelle. El bandoneón tradicional de tango es bisonoro: abrir y cerrar dan notas distintas con el mismo botón. En la práctica, el intérprete aprende cuatro teclados, dos por mano. Esta es la principal razón de su fama de instrumento difícil, y es una fama merecida.
Registros. El acordeón tiene botones que activan distintos juegos de lengüetas y cambian el timbre y la octava al instante. El bandoneón no tiene ninguno. Un solo sonido, modelado enteramente por el fuelle y por los dedos.
Timbre. Las lengüetas del bandoneón van en una caja comparativamente pequeña y sin cámara de resonancia, y producen un sonido seco, áspero y algo nasal, de ataque fuerte y caída rápida. Suena como un instrumento forzado, lo que es un elogio extraño y exactamente lo que el tango quería.
Por qué lo eligió el tango
En parte fue disponibilidad. Había bandoneones en las ciudades portuarias y eran lo bastante baratos para los músicos de oficio; los relatos que se conservan de la Guardia Vieja describen a intérpretes que aprendían de oído con lo que iba llegando. Pero se quedó por razones musicales.
La primera es el volumen y la capacidad de cortar. En una sala ruidosa y sin amplificación, el ataque del bandoneón atravesaba un violín y una guitarra. La segunda es la resistencia del fuelle. Como peleas contra un instrumento duro en cada frase, la dinámica y la articulación salen del esfuerzo, y el sonido lleva ese esfuerzo dentro. La tercera es el vibrato y la lenta crecida del fuelle, que permiten que una frase solloce sin volverse sentimental. Todos los que escriben sobre tango acaban echando mano de palabras como lamento, y todos están describiendo una propiedad física de la caja.
La cuarta razón es sencillamente que los grandes intérpretes lo hicieron definitivo. Una vez que Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Aníbal Troilo y más tarde Piazzolla construyeron una técnica y un repertorio a su alrededor, el instrumento pasó a ser el sonido de esa música. La producción es escasa desde que las fábricas alemanas cerraron a mediados del siglo XX, y por eso los buenos instrumentos antiguos, sobre todo los Alfred Arnold, se negocian hoy como violines.
Tocar tango con acordeón, honestamente
Se puede. También hay que admitir qué cambia. El acordeón es un instrumento más cómodo, y la comodidad es justo el punto de partida equivocado para este repertorio. Los registros fáciles, el legato suave y los acordes hechos de la mano izquierda producirán algo agradable y equivocado.
Lo que ayuda: elige un registro seco, con pocas lengüetas, en lugar de una afinación musette rica, porque el tango no quiere un halo alrededor de la nota. Usa tremolos de fuelle y una articulación dura de fuelle en vez del ataque de los dedos. Toca el marcato con un acento real de fuelle en cada pulso, para que el latido tenga cuerpo. Usa el lado de los bajos para hacer línea, no colchones de acordes: una mano izquierda golpeando acordes mayores completos es la forma más rápida de que un tango suene a vals que se equivocó de camino. Y exagera el rubato; en el bandoneón la resistencia lo produce sola, y en el acordeón tienes que decidir hacerlo.
Los instrumentos de bajo libre y convertidores ayudan mucho, porque permiten que la mano izquierda haga contrapunto de verdad, imprescindible en Piazzolla y útil en todo lo demás.
Qué hacemos nosotros
En nuestra propia práctica el acordeón asume el papel melódico y armónico del bandoneón mientras el contrabajo se ocupa del pulso y de la línea grave, que es más o menos como se reparten el trabajo un bandoneón y un contrabajo en un quinteto de tango. El público de Singapur rara vez se topa con un bandoneón en directo, y la respuesta honesta cuando alguien pregunta al terminar un pase es que esto no es un bandoneón, que el original es más oscuro y más incómodo, y que merece la pena buscar una grabación de Troilo para oír la diferencia.
Frequently asked
¿Es lo mismo un bandoneón que un acordeón?
No. Comparten el mecanismo de lengüeta libre y fuelle, pero se diferencian en casi todo lo demás. El bandoneón es cuadrado, lleva botones en los dos extremos en una disposición irregular, no tiene registros y tradicionalmente da notas distintas al abrir y al cerrar. Está más cerca de la concertina que del acordeón.
¿Por qué es tan difícil tocar el bandoneón?
El bandoneón tradicional de tango es bisonoro, así que cada botón da una nota al abrir el fuelle y otra al cerrarlo, lo que supone memorizar cuatro teclados distintos. La disposición de los botones no sigue ningún patrón de escala, no hay registros que ayuden y el fuelle es físicamente duro.
¿Se puede tocar tango con un acordeón normal?
Sí, y muchos lo hacen. Elige un registro seco en lugar del musette, saca la articulación del fuelle y no de los dedos, evita los colchones de acordes en la mano izquierda en favor de líneas de bajo y exagera el rubato. Un instrumento de bajo libre o convertidor es una ventaja real en la escritura contrapuntística de Piazzolla.
Bandonéon et accordéon dans le tango
Le bandonéon et l'accordéon sont cousins, pas jumeaux. Comment chacun fonctionne, pourquoi le tango a choisi le bandonéon, et ce qui change à l'accordéon.
Deux instruments, un seul ancêtre
Tous deux descendent des expériences sur l'anche libre menées dans l'Europe des années 1820, où plusieurs inventeurs ont compris indépendamment qu'une lamelle de métal vibrant dans une fente, alimentée par un soufflet, produisait une note forte et transportable. La famille de l'accordéon naît du brevet viennois de Cyrill Demian, en 1829. La famille du concertina naît des modèles anglais de Charles Wheatstone, dans la même décennie, et c'est de cette branche, via la konzertina allemande, que vient le bandonéon.
Le bandonéon est mis au point en Allemagne vers les années 1840 et attribué à Heinrich Band, dont il porte le nom. Il devait servir de substitut bon marché à l'orgue d'église là où l'on n'en avait pas les moyens, et il se jouait dans des contextes populaires et religieux allemands, sans aucun rapport avec la musique de danse. Des émigrants allemands l'emportent vers le Rio de la Plata dans les dernières décennies du dix-neuvième siècle, où il tombe entre les mains de gens qui jouaient tout autre chose.
Ce qui les sépare réellement
Forme et disposition. Un accordéon à clavier piano a un clavier pour la main droite et une grille de boutons de basses et d'accords pour la gauche. Un accordéon chromatique remplace le clavier par un système de boutons. Dans les deux cas la disposition est logique : les gammes suivent des schémas et la main gauche dispose d'accords tout faits. Le bandonéon est une caisse carrée, avec des boutons aux deux extrémités rangés dans un ordre qu'on ne peut décrire que comme un accident historique : les notes ont été ajoutées au fil des décennies, à mesure que les joueurs réclamaient de l'ambitus, et le résultat ne suit aucun schéma de gamme. On l'apprend position par position, par cœur.
Poussé et tiré. La plupart des accordéons sont unisonores : un bouton donne la même note dans les deux sens du soufflet. Le bandonéon de tango traditionnel est bisonore : ouvrir et fermer donnent des notes différentes à partir du même bouton. En pratique, l'instrumentiste apprend quatre claviers, deux par main. C'est la principale raison de la réputation de difficulté de l'instrument, et elle est méritée.
Registres. Un accordéon possède des registres qui engagent différents rangs d'anches et changent instantanément le timbre et l'octave. Le bandonéon n'en a aucun. Un seul son, modelé entièrement par le soufflet et par les doigts.
Timbre. Les anches du bandonéon sont logées dans une caisse relativement petite, sans chambre de résonance, et produisent un son sec, nasillard, un peu grinçant, à l'attaque franche et à l'extinction rapide. Cela sonne comme un instrument sous tension, ce qui est un compliment étrange et exactement ce que le tango voulait.
Pourquoi le tango l'a choisi
En partie par disponibilité. Les bandonéons étaient dans les villes portuaires et restaient abordables pour des musiciens de métier ; les témoignages qui nous restent de la Vieille Garde décrivent des joueurs apprenant d'oreille sur ce qui avait échoué sur le quai. Mais il est resté pour des raisons musicales.
La première est le volume et la capacité à percer. Dans une salle bruyante, avant l'amplification, l'attaque du bandonéon tranchait à travers un violon et une guitare. La deuxième est la résistance du soufflet. Comme on lutte contre un instrument raide à chaque phrase, les nuances et l'articulation naissent de l'effort, et le son porte cet effort. La troisième est le vibrato et le lent gonflement du soufflet, qui permettent à une phrase de sangloter sans devenir sentimentale. Tous les auteurs qui écrivent sur le tango cherchent ici des mots comme complainte, et tous décrivent en réalité une propriété physique de la caisse.
La quatrième raison, c'est simplement que les grands joueurs l'ont rendu définitif. Une fois que Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo puis Piazzolla eurent bâti autour de lui une technique et un répertoire, l'instrument était le son même de cette musique. La production est restée faible depuis l'arrêt des usines allemandes au milieu du vingtième siècle, et c'est pourquoi les bons instruments anciens, les Alfred Arnold avant tout, se négocient aujourd'hui comme des violons.
Jouer le tango à l'accordéon, honnêtement
C'est possible. Il faut aussi reconnaître ce qui change. L'accordéon est un instrument plus confortable, et le confort est exactement le mauvais point de départ pour ce répertoire. Les registres faciles, le legato lisse et les accords tout faits de la main gauche produiront quelque chose d'agréable et de faux.
Ce qui aide : choisir un registre sec, avec peu d'anches, plutôt qu'un accord musette riche, car le tango ne veut pas d'auréole autour de la note. Employer des tremblements de soufflet et une articulation dure au soufflet plutôt qu'une attaque des doigts. Jouer le marcato avec un vrai accent de soufflet sur chaque temps, pour que la pulsation ait du corps. Utiliser le côté basses pour une ligne, pas pour des nappes d'accords : une main gauche qui martèle des accords majeurs complets est le moyen le plus rapide de faire sonner un tango comme une valse qui a mal tourné. Et exagérer le rubato : au bandonéon, la résistance le produit naturellement, à l'accordéon vous devez décider de le faire.
Les instruments à basses chromatiques et à convertisseur aident beaucoup, puisqu'ils permettent à la main gauche de faire du vrai contrepoint, ce qui est essentiel chez Piazzolla et utile partout ailleurs.
Ce que nous en faisons
Dans notre propre jeu, l'accordéon prend le rôle mélodique et harmonique du bandonéon pendant que la contrebasse assure la pulsation et la contre-ligne grave, ce qui correspond à peu près au partage du travail entre bandonéon et contrebasse dans un quintette de tango. Le public de Singapour croise rarement un bandonéon dans la nature, et la réponse honnête, quand quelqu'un pose la question après un concert, est que ceci n'est pas un bandonéon, que l'original est plus sombre et plus rétif, et qu'il vaut la peine d'aller chercher un enregistrement de Troilo pour entendre la différence.
Frequently asked
Un bandonéon, est-ce la même chose qu'un accordéon ?
Non. Ils partagent un mécanisme à anche libre et à soufflet, mais diffèrent sur presque tout le reste. Le bandonéon est carré, porte des boutons aux deux extrémités dans une disposition irrégulière, n'a pas de registres, et donne traditionnellement des notes différentes en poussant et en tirant. Il est plus proche du concertina que de l'accordéon.
Pourquoi le bandonéon est-il si difficile ?
Le bandonéon de tango traditionnel est bisonore : chaque bouton donne une note quand le soufflet s'ouvre et une autre quand il se ferme, soit quatre claviers distincts à mémoriser. La disposition des boutons ne suit aucun schéma de gamme, il n'y a aucun registre pour aider, et le soufflet est physiquement raide.
Peut-on jouer du tango sur un accordéon ordinaire ?
Oui, et beaucoup le font. Choisissez un registre sec plutôt que le musette, tirez l'articulation du soufflet et non des doigts, évitez les nappes d'accords à la main gauche au profit de lignes de basse, et exagérez le rubato. Un instrument à basses chromatiques ou à convertisseur est un vrai avantage dans l'écriture contrapuntique de Piazzolla.
Bandoneon und Akkordeon im Tango
Bandoneon und Akkordeon sind Vettern, keine Zwillinge. Wie beide funktionieren, warum der Tango das Bandoneon wählte und was am Akkordeon anders wird.
Zwei Instrumente mit einem Vorfahren
Beide stammen von den Versuchen mit durchschlagenden Zungen im Europa der 1820er Jahre ab, als mehrere Erfinder unabhängig voneinander merkten, dass eine Metallzunge, die in einem Schlitz schwingt und von einem Balg gespeist wird, einen lauten und transportablen Ton ergibt. Die Akkordeonfamilie wuchs aus Cyrill Demians Wiener Patent von 1829. Die Concertina-Familie wuchs aus Charles Wheatstones englischen Konstruktionen desselben Jahrzehnts, und aus diesem Zweig kommt über die deutsche Konzertina das Bandoneon.
Das Bandoneon entstand um 1840 in Deutschland und wird Heinrich Band zugeschrieben, dessen Namen es trägt. Gedacht war es als billiger Ersatz für eine Kirchenorgel an Orten, die sich keine leisten konnten, und gespielt wurde es in deutschen Volks- und Kirchenzusammenhängen ohne jede Verbindung zur Tanzmusik. Deutsche Auswanderer brachten es in den letzten Jahrzehnten des 19. Jahrhunderts an den Río de la Plata, wo es in die Hände von Leuten geriet, die etwas völlig anderes spielten.
Worin sie sich wirklich unterscheiden
Form und Anordnung. Ein Pianoakkordeon hat für die rechte Hand eine Klaviatur und für die linke ein Raster aus Bass- und Akkordknöpfen. Ein Knopfakkordeon ersetzt die Klaviatur durch ein chromatisches Knopfsystem. So oder so ist die Anordnung logisch: Tonleitern laufen in Mustern, und die linke Hand hat fertige Akkorde. Das Bandoneon ist ein quadratischer Kasten mit Knöpfen an beiden Enden, deren Reihenfolge man am ehesten als historischen Zufall beschreibt: Die Töne kamen über Jahrzehnte dazu, weil Spieler mehr Umfang verlangten, und das Ergebnis folgt überhaupt keinem Tonleitermuster. Lernende merken es sich Griff für Griff.
Druck und Zug. Die meisten Akkordeons sind gleichtönig: Ein Knopf gibt in beiden Balgrichtungen denselben Ton. Das traditionelle Tango-Bandoneon ist wechseltönig, Öffnen und Schließen geben aus demselben Knopf verschiedene Töne. In der Praxis lernt der Spieler vier Klaviaturen, zwei pro Hand. Das ist der größte einzelne Grund für den Ruf der Schwierigkeit, und er ist verdient.
Register. Ein Akkordeon hat Schalter, die verschiedene Zungenchöre zuschalten und Klangfarbe und Oktave sofort ändern. Ein Bandoneon hat keine. Ein Klang, geformt allein vom Balg und von den Fingern.
Klang. Die Zungen des Bandoneons sitzen in einem vergleichsweise kleinen Kasten ohne Tonkammer und erzeugen einen trockenen, zungenscharfen, leicht näselnden Ton mit starkem Ansatz und schnellem Abklingen. Es klingt wie ein Instrument unter Anspannung, was ein seltsames Lob ist und genau das, was der Tango wollte.
Warum der Tango es wählte
Zum Teil war es Verfügbarkeit. Bandoneons gab es in den Hafenstädten, und sie waren für Berufsmusiker billig genug; die überlieferten Berichte aus der Zeit der Alten Garde erzählen von Spielern, die nach Gehör auf dem lernten, was gerade angespült worden war. Geblieben ist es aber aus musikalischen Gründen.
Der erste ist Lautstärke und Durchsetzungskraft. In einem lauten Raum vor der Zeit der Verstärkung schnitt der Ansatz des Bandoneons durch Geige und Gitarre hindurch. Der zweite ist der Balgwiderstand. Weil man in jeder Phrase gegen ein zähes Instrument arbeitet, entstehen Dynamik und Artikulation aus Kraftaufwand, und der Klang trägt diesen Aufwand mit. Der dritte ist das Vibrato und das langsame Anschwellen des Balgs, mit denen eine Phrase schluchzen kann, ohne sentimental zu werden. Jeder, der über Tango schreibt, greift an dieser Stelle zu Wörtern wie Klage, und jeder von ihnen beschreibt damit eine körperliche Eigenschaft des Kastens.
Der vierte Grund ist schlicht, dass die großen Spieler es unumstößlich gemacht haben. Als Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Aníbal Troilo und später Piazzolla eine Technik und ein Repertoire darum herum gebaut hatten, war das Instrument der Klang dieser Musik. Seit die deutschen Fabriken Mitte des 20. Jahrhunderts ausliefen, ist die Produktion klein, und deshalb werden gute alte Instrumente, allen voran die Kästen von Alfred Arnold, heute gehandelt wie Geigen.
Tango auf dem Akkordeon, ehrlich betrachtet
Man kann es. Man sollte aber auch zugeben, was sich ändert. Das Akkordeon ist das bequemere Instrument, und Bequemlichkeit ist für dieses Repertoire genau der falsche Ausgangspunkt. Die leichtgängigen Register, das glatte Legato und die fertigen Akkorde der linken Hand ergeben etwas Angenehmes und Falsches.
Was hilft: ein trockenes Register mit wenigen Chören statt einer üppigen Musette-Stimmung, denn der Tango will keinen Heiligenschein um den Ton. Balgschüttler und harte Balgartikulation statt Fingeransatz. Das marcato mit einem echten Balgakzent auf jeder Zählzeit, damit der Puls Körper bekommt. Die Bassseite für eine Linie nutzen und nicht für Akkordpolster: Eine linke Hand, die volle Durakkorde stampft, macht aus einem Tango am schnellsten einen Walzer, der falsch abgebogen ist. Und das Rubato übertreiben; auf dem Bandoneon entsteht es durch den Widerstand von selbst, auf dem Akkordeon müssen Sie sich dafür entscheiden.
Melodiebass- und Konverterinstrumente helfen sehr, weil sie die linke Hand echten Kontrapunkt spielen lassen, der bei Piazzolla unverzichtbar und sonst überall nützlich ist.
Wie wir damit umgehen
In unserem eigenen Spiel übernimmt das Akkordeon die melodische und harmonische Rolle des Bandoneons, während der Kontrabass den Puls und die tiefe Gegenstimme trägt, was ungefähr der Arbeitsteilung von Bandoneon und Bass in einem Tangoquintett entspricht. Das Publikum in Singapur begegnet einem Bandoneon selten in freier Wildbahn, und die ehrliche Antwort, wenn nach einem Set jemand fragt, lautet: Das hier ist kein Bandoneon, das Original ist dunkler und sperriger, und es lohnt sich, eine Aufnahme von Troilo zu suchen, um den Unterschied zu hören.
Frequently asked
Ist ein Bandoneon dasselbe wie ein Akkordeon?
Nein. Sie teilen das Prinzip aus durchschlagender Zunge und Balg, unterscheiden sich aber in fast allem anderen. Das Bandoneon ist quadratisch, hat an beiden Enden Knöpfe in unregelmäßiger Anordnung, besitzt keine Registerschalter und gibt traditionell auf Druck und Zug verschiedene Töne. Es steht der Concertina näher als dem Akkordeon.
Warum ist das Bandoneon so schwer zu spielen?
Das traditionelle Tango-Bandoneon ist wechseltönig, jeder Knopf gibt also beim Öffnen des Balgs einen Ton und beim Schließen einen anderen, was vier eigene Klaviaturen zum Auswendiglernen bedeutet. Die Knopfanordnung folgt keinem Tonleitermuster, es gibt keine Registerschalter als Hilfe, und der Balg ist körperlich zäh.
Kann man Tango auf einem normalen Akkordeon spielen?
Ja, und viele tun es. Wählen Sie ein trockenes Register statt Musette, holen Sie die Artikulation aus dem Balg und nicht aus den Fingern, verzichten Sie auf volle Akkordpolster in der linken Hand zugunsten von Basslinien, und übertreiben Sie das Rubato. Ein Melodiebass- oder Konverterinstrument ist in Piazzollas kontrapunktischem Satz ein echter Vorteil.
Bandoneon e fisarmonica nel tango
Bandoneon e fisarmonica sono cugini, non gemelli. Come funziona ciascuno, perché il tango ha scelto il bandoneon e cosa cambia suonando tango in fisarmonica.
Due strumenti con un antenato solo
Entrambi discendono dagli esperimenti sull'ancia libera nell'Europa degli anni Venti dell'Ottocento, quando diversi inventori capirono indipendentemente che una linguetta di metallo che vibra in una feritoia, alimentata da un mantice, dava una nota forte e portatile. La famiglia della fisarmonica nacque dal brevetto viennese di Cyrill Demian del 1829. La famiglia della concertina nacque dai progetti inglesi di Charles Wheatstone dello stesso decennio, ed è da quel ramo, attraverso la konzertina tedesca, che viene il bandoneon.
Il bandoneon fu sviluppato in Germania intorno agli anni Quaranta dell'Ottocento, ed è attribuito a Heinrich Band, di cui porta il nome. Era pensato come sostituto economico dell'organo da chiesa nei posti che non potevano permetterselo, e si suonava in contesti popolari e religiosi tedeschi senza alcun rapporto con la musica da ballo. Gli emigranti tedeschi lo portarono al Rio de la Plata negli ultimi decenni dell'Ottocento, dove finì nelle mani di gente che suonava tutt'altro.
In che cosa differiscono davvero
Forma e disposizione. Una fisarmonica a piano ha una tastiera per la mano destra e una griglia di bottoni di bassi e accordi per la sinistra. Una fisarmonica a bottoni sostituisce la tastiera con un sistema cromatico a bottoni. In entrambi i casi la disposizione è logica: le scale seguono degli schemi e la mano sinistra ha accordi già pronti. Il bandoneon è una cassa quadrata con bottoni alle due estremità disposti in un ordine che si descrive meglio come incidente storico: le note furono aggiunte nell'arco di decenni via via che gli esecutori chiedevano più estensione, e il risultato non segue alcuno schema di scala. Chi impara lo memorizza posizione per posizione.
Spinta e tirata. Quasi tutte le fisarmoniche sono unisonore: un bottone dà la stessa nota nelle due direzioni del mantice. Il bandoneon tradizionale da tango è bisonoro: aprendo e chiudendo, lo stesso bottone dà note diverse. In pratica l'esecutore impara quattro tastiere, due per mano. È la ragione principale della fama di difficoltà dello strumento, ed è una fama meritata.
Registri. Una fisarmonica ha dei pulsanti che inseriscono file di ance diverse, cambiando timbro e ottava all'istante. Il bandoneon non ne ha nessuno. Un solo suono, modellato interamente dal mantice e dalle dita.
Timbro. Le ance di un bandoneon stanno in una cassa relativamente piccola senza camera di risonanza e producono un suono secco, nasale, un po' stridulo, con un attacco marcato e un'estinzione rapida. Sembra uno strumento sotto sforzo, che è un complimento strano e precisamente quello che il tango voleva.
Perché il tango l'ha scelto
In parte fu una questione di disponibilità. I bandoneon erano nelle città portuali ed erano abbastanza economici per i musicisti che lavoravano; le testimonianze rimaste sulla Guardia Vieja descrivono interpreti che imparavano a orecchio su quello che era approdato lì. Ma è rimasto per ragioni musicali.
La prima è il volume e la capacità di tagliare. In una sala rumorosa, prima dell'amplificazione, l'attacco del bandoneon passava attraverso un violino e una chitarra. La seconda è la resistenza del mantice. Siccome combatti contro uno strumento duro a ogni frase, dinamica e articolazione nascono dallo sforzo, e il suono porta con sé quello sforzo. La terza è il vibrato e il lento gonfiarsi del mantice, che permettono a una frase di singhiozzare senza diventare sentimentale. Tutti quelli che scrivono di tango a questo punto ricorrono a parole come lamento, e ognuno di loro sta descrivendo una proprietà fisica della cassa.
La quarta ragione è semplicemente che i grandi interpreti lo hanno reso definitivo. Una volta che Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo e poi Piazzolla ci avevano costruito sopra una tecnica e un repertorio, lo strumento era il suono di quella musica. La produzione è rimasta esigua da quando le fabbriche tedesche si sono fermate a metà Novecento, ed è per questo che i buoni strumenti d'epoca, soprattutto le casse Alfred Arnold, oggi si scambiano come violini.
Suonare tango in fisarmonica, onestamente
Si può. Bisogna anche ammettere che cosa cambia. La fisarmonica è uno strumento più comodo, e la comodità è esattamente il punto di partenza sbagliato per questo repertorio. I registri facili, il legato morbido e gli accordi già pronti alla mano sinistra produrranno qualcosa di piacevole e sbagliato.
Quello che aiuta: scegli un registro secco con poche ance invece di un'accordatura musette ricca, perché il tango non vuole un alone attorno alla nota. Usa il bellows shake e un'articolazione dura di mantice al posto dell'attacco delle dita. Suona il marcato con un vero accento di mantice su ogni movimento, così il pulsare ha un corpo. Usa il lato dei bassi per la linea, non per tappeti di accordi: una mano sinistra che martella accordi maggiori pieni è il modo più rapido per far sembrare un tango un valzer che ha sbagliato strada. E esagera il rubato: sul bandoneon la resistenza lo produce da sola, sulla fisarmonica devi deciderlo tu.
Gli strumenti a bassi sciolti e con convertitore aiutano parecchio, perché permettono alla mano sinistra di fare vero contrappunto, cosa indispensabile in Piazzolla e utile ovunque.
Che cosa ne facciamo noi
Nel nostro modo di suonare la fisarmonica prende il ruolo melodico e armonico del bandoneon mentre il contrabbasso copre il pulsare e la controlinea grave, che è più o meno come bandoneon e basso si dividono il lavoro in un quintetto di tango. Il pubblico a Singapore incontra raramente un bandoneon dal vivo, e la risposta onesta quando qualcuno lo chiede a fine concerto è che questo non è un bandoneon, che l'originale è più scuro e più scomodo, e che vale la pena cercarsi una registrazione di Troilo per sentire la differenza.
Frequently asked
Il bandoneon è la stessa cosa della fisarmonica?
No. Condividono il meccanismo ad ancia libera e il mantice, ma differiscono in quasi tutto il resto. Il bandoneon è quadrato, ha bottoni alle due estremità in una disposizione irregolare, non ha registri e tradizionalmente produce note diverse in spinta e in tirata. È più vicino a una concertina che a una fisarmonica.
Perché il bandoneon è così difficile da suonare?
Il bandoneon tradizionale da tango è bisonoro, quindi ogni bottone dà una nota quando il mantice si apre e un'altra quando si chiude, il che significa quattro tastiere distinte da mandare a memoria. La disposizione dei bottoni non segue alcuno schema di scala, non ci sono registri che aiutino e il mantice è fisicamente duro.
Si può suonare il tango con una fisarmonica normale?
Sì, e molti lo fanno. Scegli un registro secco invece del musette, fai nascere l'articolazione dal mantice e non dalle dita, evita i tappeti di accordi alla mano sinistra a favore delle linee di basso ed esagera il rubato. Uno strumento a bassi sciolti o con convertitore è un vantaggio concreto nella scrittura contrappuntistica di Piazzolla.
Bandoneão e acordeão no tango
O bandoneão e o acordeão são primos, não gémeos. Como funciona cada um, porque o tango escolheu o bandoneão e o que muda ao tocar tango no acordeão.
Dois instrumentos com um antepassado
Ambos descendem das experiências com palheta livre da Europa dos anos 1820, quando vários inventores perceberam, cada um por si, que uma lâmina de metal a vibrar numa ranhura, alimentada por um fole, dava uma nota forte e portátil. A família do acordeão cresceu a partir da patente de Cyrill Demian, em Viena, em 1829. A família da concertina cresceu a partir dos modelos ingleses de Charles Wheatstone, da mesma década, e é desse ramo, através da konzertina alemã, que vem o bandoneão.
O bandoneão foi desenvolvido na Alemanha por volta de 1840, atribuído a Heinrich Band, cujo nome traz. Destinava-se a ser um substituto barato do órgão de igreja em sítios que não podiam pagar um, e era tocado em contextos populares e religiosos alemães sem ligação nenhuma à música de dança. Emigrantes alemães levaram-no para o Rio da Prata nas últimas décadas do século XIX, onde foi parar às mãos de gente que tocava uma coisa completamente diferente.
Em que diferem, de facto
Forma e disposição. Um acordeão de teclas tem um teclado para a mão direita e uma grelha de botões de baixo e de acorde para a esquerda. Um acordeão de botões substitui o teclado por um sistema cromático de botões. De qualquer maneira, a disposição é lógica: as escalas correm em padrões e a mão esquerda tem acordes feitos. O bandoneão é uma caixa quadrada com botões nas duas extremidades, dispostos numa ordem que só se pode descrever como acidente histórico — as notas foram acrescentadas ao longo de décadas à medida que os músicos pediam mais extensão, e o resultado não segue padrão de escala nenhum. Quem aprende memoriza posição a posição.
Empurrar e puxar. A maioria dos acordeões é unissonora: um botão dá a mesma nota nos dois sentidos do fole. O bandoneão de tango tradicional é bissonoro — abrir e fechar dão notas diferentes a partir do mesmo botão. Na prática, o músico aprende quatro teclados, dois por mão. É esta a maior razão da fama de dificuldade do instrumento, e é merecida.
Registos. Um acordeão tem botões que ligam diferentes fileiras de palhetas, mudando o timbre e a oitava num instante. O bandoneão não tem nenhum. Um só som, moldado inteiramente pelo fole e pelos dedos.
Timbre. As palhetas de um bandoneão ficam numa caixa relativamente pequena, sem câmara de timbre, e produzem um som seco, áspero e ligeiramente nasal, de ataque forte e extinção rápida. Soa a instrumento sob esforço, o que é um elogio estranho e exatamente aquilo que o tango queria.
Porque o tango o escolheu
Em parte, foi disponibilidade. Havia bandoneões nas cidades portuárias e eram baratos o suficiente para músicos de trabalho; os relatos que sobrevivem da Guardia Vieja descrevem músicos a aprender de ouvido no que lhes calhava à mão. Mas ficou por razões musicais.
A primeira é o volume e a capacidade de cortar. Numa sala barulhenta, antes da amplificação, o ataque do bandoneão passava por cima de um violino e de uma guitarra. A segunda é a resistência do fole. Como se luta contra um instrumento duro em cada frase, a dinâmica e a articulação nascem do esforço, e o som transporta esse esforço. A terceira é o vibrato e o crescendo lento de fole, que permitem que uma frase chore sem cair no sentimentalismo. Toda a gente que escreve sobre tango chega aqui a palavras como lamento, e todos estão a descrever uma propriedade física da caixa.
A quarta razão é simplesmente que os grandes intérpretes o tornaram definitivo. Depois de Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo e mais tarde Piazzolla terem construído uma técnica e um repertório à volta dele, o instrumento passou a ser o som da música. A produção é pequena desde que as fábricas alemãs fecharam, a meio do século XX, e é por isso que os bons instrumentos antigos — as caixas Alfred Arnold acima de tudo — se negoceiam hoje como violinos.
Tocar tango no acordeão, com honestidade
Pode-se. Também convém admitir o que muda. O acordeão é um instrumento mais confortável, e o conforto é exatamente o ponto de partida errado para este repertório. Os registos fáceis, o legato macio e os acordes feitos da mão esquerda produzem uma coisa agradável e errada.
O que ajuda: escolher um registo seco com poucas palhetas em vez de uma afinação musette rica, porque o tango não quer uma auréola à volta da nota. Usar tremolos de fole e articulação dura de fole em vez do ataque dos dedos. Tocar o marcato com um acento real de fole em cada tempo, para que a pulsação tenha corpo. Usar o lado dos baixos para linha e não para almofadas de acorde — uma mão esquerda a martelar acordes maiores completos é a maneira mais rápida de fazer um tango soar a valsa que se enganou no caminho. E exagerar o rubato; no bandoneão a resistência produz-o naturalmente, e no acordeão tem de se decidir fazê-lo.
Os instrumentos de baixos livres e de conversor ajudam muito, porque deixam a mão esquerda fazer contraponto a sério, o que é essencial em Piazzolla e útil em todo o resto.
O que fazemos quanto a isso
No que tocamos, o acordeão assume o papel melódico e harmónico do bandoneão enquanto o contrabaixo cobre a pulsação e a linha grave, que é mais ou menos como o bandoneão e o contrabaixo dividem o trabalho num quinteto de tango. O público em Singapura raramente se cruza com um bandoneão ao vivo, e a resposta honesta quando alguém pergunta no fim de um concerto é que isto não é um bandoneão, que o original é mais escuro e mais áspero, e que vale a pena procurar uma gravação de Troilo para ouvir a diferença.
Frequently asked
Um bandoneão é o mesmo que um acordeão?
Não. Partilham o mecanismo de palheta livre e fole, mas diferem em quase tudo o resto. O bandoneão é quadrado, tem botões nas duas extremidades numa disposição irregular, não tem registos e, tradicionalmente, dá notas diferentes a empurrar e a puxar. Está mais perto de uma concertina do que de um acordeão.
Porque é tão difícil tocar bandoneão?
O bandoneão de tango tradicional é bissonoro, portanto cada botão dá uma nota quando o fole abre e outra quando fecha, o que significa quatro teclados separados para memorizar. A disposição dos botões não segue padrão de escala nenhum, não há registos que ajudem e o fole é fisicamente duro.
Pode tocar-se tango num acordeão normal?
Pode, e muitos músicos fazem-no. Escolha um registo seco em vez do musette, tire a articulação do fole e não dos dedos, evite almofadas de acorde na mão esquerda a favor de linhas de baixo e exagere o rubato. Um instrumento de baixos livres ou de conversor é uma vantagem real na escrita contrapontística de Piazzolla.
Бандонеон против аккордеона в танго
Бандонеон и аккордеон — родственники, а не близнецы. Как устроен каждый, почему танго выбрало бандонеон и что меняется, когда танго играют на аккордеоне.
Два инструмента с одним предком
Оба происходят от опытов со свободным язычком в Европе 1820-х годов, когда несколько изобретателей независимо поняли, что металлический язычок, колеблющийся в проёме и питаемый мехом, даёт громкий и переносимый звук. Семейство аккордеонов выросло из венского патента Кирилла Демиана 1829 года. Семейство концертин выросло из английских конструкций Чарльза Уитстона того же десятилетия, и именно от этой ветви, через немецкую концертину, происходит бандонеон.
Бандонеон был создан в Германии около 1840-х годов; его появление приписывают Генриху Банду, чьё имя он и носит. Задумывался он как дешёвая замена церковному органу там, где орган был не по карману, и играли на нём в немецком народном и религиозном обиходе, без всякой связи с танцевальной музыкой. Немецкие эмигранты привезли его в Рио-де-ла-Плату в последние десятилетия XIX века, где он попал в руки людей, игравших нечто совершенно иное.
В чём они действительно различаются
Форма и раскладка. У аккордеона с фортепианной клавиатурой правая рука играет по клавишам, а левая — по сетке басовых и аккордовых кнопок. У кнопочного аккордеона клавиатура заменена хроматической кнопочной системой. В любом случае раскладка логична: гаммы идут закономерными фигурами, а у левой руки есть готовые аккорды. Бандонеон — квадратная коробка с кнопками на обоих торцах, расположенными в порядке, который лучше всего описать как историческую случайность: ноты добавлялись десятилетиями, по мере того как исполнители требовали большего диапазона, и никакой гаммовой закономерности в итоге нет вовсе. Учат его позиция за позицией.
Сжим и разжим. Большинство аккордеонов унисонорны: кнопка даёт одну и ту же ноту в обоих направлениях меха. Традиционный танговый бандонеон бисонорный — на раскрытие и на закрытие одна и та же кнопка даёт разные ноты. Фактически исполнитель учит четыре клавиатуры, по две на руку. Это главная причина репутации инструмента как трудного, и репутация заслуженная.
Регистры. У аккордеона есть переключатели, включающие разные голосовые ряды и мгновенно меняющие тембр и октаву. У бандонеона их нет. Один звук, формируемый целиком мехом и пальцами.
Тон. Голоса бандонеона стоят в сравнительно небольшом корпусе без тоновой камеры и дают сухой, язычковый, слегка гнусавый звук с сильной атакой и быстрым затуханием. Он звучит как инструмент, работающий на пределе, — странный комплимент и ровно то, чего танго хотело.
Почему танго выбрало именно его
Отчасти дело было в доступности. Бандонеоны имелись в портовых городах и стоили достаточно дёшево для работающих музыкантов; сохранившиеся рассказы о Старой гвардии описывают, как играли на слух на том, что прибило к берегу. Но остался он по музыкальным причинам.
Первая — громкость и пробивная способность. В шумном зале, до всякого усиления, атака бандонеона прорезала скрипку и гитару. Вторая — сопротивление меха. Поскольку на каждой фразе вы боретесь с тугим инструментом, динамика и артикуляция рождаются из усилия, и звук это усилие несёт. Третья — вибрато и медленное нарастание мехом, позволяющие фразе всхлипнуть, не становясь сентиментальной. Все, кто пишет о танго, тянутся здесь к слову «плач», и каждый из них описывает физическое свойство коробки.
Четвёртая причина проста: великие исполнители сделали его определяющим. Как только Педро Маффия, Педро Лауренс, Анибал Тройло, а позже Пьяццолла построили вокруг него технику и репертуар, инструмент стал звуком этой музыки. С тех пор как в середине XX века немецкие фабрики свернули производство, выпуск остаётся мизерным, поэтому хорошие старые инструменты — прежде всего коробки Alfred Arnold — теперь ходят по рукам как скрипки.
Танго на аккордеоне, если честно
Играть можно. Но стоит признать, что при этом меняется. Аккордеон — инструмент более удобный, а удобство для этого репертуара ровно неправильная отправная точка. Лёгкие регистры, гладкое легато и готовые аккорды левой руки дадут нечто приятное и неверное.
Что помогает: берите сухой регистр с малым числом голосов, а не богатую мюзетную настройку, — танго не хочет ореола вокруг ноты. Пользуйтесь тремоло мехом и жёсткой меховой артикуляцией вместо пальцевой атаки. Играйте marcato с настоящим меховым акцентом на каждой доле, чтобы у пульса было тело. Используйте басовую сторону для линии, а не для аккордовых подкладок: левая рука, колотящая полные мажорные аккорды, — самый быстрый способ превратить танго в свернувший не туда вальс. И преувеличивайте рубато: на бандонеоне его порождает само сопротивление, а на аккордеоне вам приходится решаться на него сознательно.
Выборный бас и готово-выборные инструменты помогают очень сильно, поскольку дают левой руке настоящий контрапункт, необходимый у Пьяццоллы и полезный везде.
Что с этим делаем мы
В нашей собственной игре аккордеон берёт на себя мелодическую и гармоническую роль бандонеона, а контрабас держит пульс и низкую контрлинию — примерно так бандонеон и бас и делят работу в танговом квинтете. Публика в Сингапуре редко встречает живой бандонеон, и честный ответ на вопрос после выступления звучит так: это не бандонеон, оригинал темнее и неудобнее, и стоит найти запись Тройло, чтобы услышать разницу.
Frequently asked
Бандонеон и аккордеон — это одно и то же?
Нет. У них общий принцип свободного язычка и меха, а различается почти всё остальное. Бандонеон квадратный, с кнопками на обоих торцах в нерегулярной раскладке, без регистровых переключателей, и традиционно даёт разные ноты на сжим и на разжим. К концертине он ближе, чем к аккордеону.
Почему на бандонеоне так трудно играть?
Традиционный танговый бандонеон бисонорный: каждая кнопка даёт одну ноту при раскрытии меха и другую при закрытии, то есть запомнить нужно четыре отдельные клавиатуры. Раскладка кнопок не следует никакой гаммовой закономерности, регистровых переключателей, которые могли бы помочь, нет, а мех физически тугой.
Можно ли играть танго на обычном аккордеоне?
Да, и многие играют. Выбирайте сухой регистр, а не мюзет, ведите артикуляцию мехом, а не пальцами, откажитесь от полных аккордовых подкладок в левой руке в пользу басовых линий и преувеличивайте рубато. В контрапунктическом письме Пьяццоллы выборный или готово-выборный инструмент даёт настоящее преимущество.
探戈里的班多钮琴与手风琴
班多钮琴和手风琴是表亲，不是双胞胎。两者各自如何运作，探戈为什么挑了班多钮琴，以及用手风琴弹探戈时有什么变化。
两件乐器，同一个祖先
两者都出自 1820 年代欧洲的自由簧试验，当时好几位发明者各自意识到：一片金属簧舌在簧框里振动、由风箱供气，就能发出响亮而便携的声音。手风琴一族源自西里尔·德米安 1829 年的维也纳专利。六角手风琴（concertina）一族源自查尔斯·惠斯通同一个十年里的英国设计，而班多钮琴正是从这一支、经由德国的 konzertina 演变而来的。
班多钮琴大约在 1840 年代于德国被研制出来，一般归功于海因里希·班德，乐器也因他得名。它本来是给买不起管风琴的地方当廉价替代品用的，在德国被用于民间和宗教场合，和舞曲毫无关系。十九世纪最后几十年里，德国移民把它带到了拉普拉塔河地区，而在那里，它落到了一群演奏着完全不同的东西的人手里。
它们的实际区别
形状与布局。键盘式手风琴右手是键盘，左手是低音与和弦按钮组成的阵列。键钮式手风琴则用半音按钮系统取代键盘。不论哪种，布局都是有逻辑的：音阶按固定图形走，左手有现成的和弦。班多钮琴是个方盒子，两端都是按钮，排列顺序最恰当的描述是历史的偶然——音是几十年间随着演奏者不断要求更大音域而一个个加上去的，结果完全不遵循任何音阶图形。学琴的人只能一个位置一个位置地背下来。
推与拉。多数手风琴是同音的：一个按钮在两个风箱方向上发同一个音。传统的探戈班多钮琴是变音的——同一个按钮，开和合发出的是不同的音。实际上演奏者要学四副键盘，每只手两副。这是这件乐器以难著称的最大原因，而这个名声当之无愧。
变音器。手风琴有开关来接通不同的簧排，即时改变音色和八度。班多钮琴一个也没有。只有一种声音，完全靠风箱和手指去塑造。
音色。班多钮琴的簧片装在一个相对小的盒子里，没有共鸣音室，发出的是干、簧味重、略带鼻音的声音，起音强而衰减快。它听起来像一件正在吃力的乐器——这是句奇怪的赞美，却恰恰是探戈想要的。
探戈为什么挑了它
一部分原因是它拿得到。班多钮琴就在港口城市里，价钱也在职业乐手够得着的范围；关于老派时期（Guardia Vieja）留下的记述里，乐手都是在漂洋过海来的任何一件琴上靠耳朵学会的。但它留下来是出于音乐上的理由。
第一是音量和穿透力。在没有扩音的年代，在嘈杂的厅堂里，班多钮琴的起音能切开小提琴和吉他。第二是风箱的阻力。因为每一个乐句你都在和一件僵硬的乐器较劲，力度和分句是从使力中来的，而声音把这份使力带了出来。第三是它的揉音和缓慢的风箱涨落，让一个乐句可以呜咽而不流于滥情。写探戈的人到这里都会去找「悲歌」一类的词，而他们每一个人描述的其实都是这个盒子的物理属性。
第四个理由很简单：伟大的演奏者把它定成了标准。佩德罗·马菲亚、佩德罗·劳伦斯、阿尼瓦尔·特罗伊洛，以及后来的皮亚佐拉，围绕它建立起一套技术和一批曲目之后，这件乐器就是这种音乐的声音。自二十世纪中叶德国工厂陆续停产以来，产量一直很小，这也是为什么状态好的老琴——尤其是 Alfred Arnold 的那些——如今像小提琴一样被交易。
用手风琴弹探戈，说实话
可以弹。但也该承认有什么变了。手风琴是一件更舒服的乐器，而对这批曲目来说，舒服恰恰是最错的出发点。好用的变音档、顺滑的连奏、现成的左手和弦，会做出某种悦耳却不对的东西。
有帮助的做法：选一个簧排少的干音档，别用丰满的 musette 调音，因为探戈不要音的周围有一圈光晕。用抖风箱和硬朗的风箱分句，而不是手指的起音。奏 marcato 时在每一拍上用风箱给一个真正的重音，让脉动有身体感。低音侧要用来走线条，不是用来铺和弦垫——左手咚咚地砸完整的大三和弦，是让探戈听起来像一首拐错弯的华尔兹的最快办法。还有，把 rubato 做夸张些；在班多钮琴上阻力会自然产生它，而在手风琴上你得主动决定这么做。
自由低音和转换式乐器帮助很大，因为它们让左手能演奏真正的对位，这在皮亚佐拉里是必需的，在别处也很有用。
我们自己是怎么处理的
在我们自己的演奏里，手风琴承担班多钮琴的旋律与和声角色，低音提琴负责脉动和低音的对位线条，这和班多钮琴与低音提琴在探戈五重奏里分工的方式大体相同。新加坡的听众很少有机会在现场遇上一台班多钮琴，而演出结束后有人问起时，诚实的回答是：这不是班多钮琴，原来的那件更暗、更别扭，值得去找一张特罗伊洛的录音来听听差别。
Frequently asked
班多钮琴和手风琴是一回事吗？
不是。它们共用自由簧和风箱的发声机制，此外几乎处处不同。班多钮琴是方形的，两端都是按钮，排列毫无规律，没有变音开关，而且传统上推和拉发出不同的音。它比起手风琴更接近六角手风琴（concertina）。
班多钮琴为什么那么难弹？
传统的探戈班多钮琴是变音的，每个按钮在风箱张开时发一个音、合拢时发另一个音，等于要背四副彼此独立的键盘。按钮的排列不遵循任何音阶图形，没有变音开关可以帮忙，风箱本身也很硬。
普通手风琴能弹探戈吗？
能，很多人就是这么弹的。选干音档而不是 musette，分句由风箱而不是手指来推动，避免左手的和弦垫、改走低音线条，并且把 rubato 做得夸张一些。在皮亚佐拉的对位写作里，自由低音或转换式乐器是实打实的优势。
タンゴにおけるバンドネオンとアコーディオン
バンドネオンとアコーディオンは双子ではなく、いとこ同士です。それぞれのしくみ、タンゴがバンドネオンを選んだ理由、そしてアコーディオンでタンゴを弾くと何が変わるのかを整理します。
祖先はひとつ、楽器はふたつ
どちらも1820年代ヨーロッパのフリーリードの試みから来ています。当時、複数の発明家がそれぞれ独立に、枠の中で振動する金属の舌へ蛇腹で風を送れば、大きな音が持ち運べる形で得られると気づきました。アコーディオンの系統は、1829年にウィーンで取られたキリル・デミアンの特許から育ちます。コンサーティーナの系統は、同じ十年のチャールズ・ホイートストンのイギリス式の設計から育ち、バンドネオンはドイツのコンツェルティーナを経て、こちらの枝から出てきました。
バンドネオンは1840年代ごろのドイツで作られ、その名を残すハインリヒ・バントの功績とされています。教会オルガンを買えない土地のための安価な代用品として考えられたもので、ドイツの民俗的・宗教的な場面で弾かれ、踊りの音楽とは何の関わりもありませんでした。1800年代の終わりの数十年に、ドイツからの移民がこれをラプラタ川流域へ運び、そこでまったく別のものを弾いている人々の手に落ちたのです。
実際にどこが違うのか
形と配列。ピアノ式アコーディオンは、右手に鍵盤、左手にベースと和音のボタンの格子をもちます。ボタン式アコーディオンは、鍵盤を半音階のボタン配列に置き換えたものです。どちらにしても配列には筋が通っていて、音階はパターンで並び、左手にはできあいの和音があります。バンドネオンは四角い箱で、両端にボタンが並び、その並び順は歴史的な偶然としか言いようのないものです。奏者がもっと音域をほしがるたびに何十年もかけて音が足されていった結果で、音階のパターンにはまったく従いません。学ぶ人は、位置をひとつずつ覚えていきます。
押しと引き。たいていのアコーディオンは押し引き同音で、ボタンは蛇腹のどちらの向きでも同じ音を出します。伝統的なタンゴのバンドネオンは押し引き異音で、同じボタンが開くときと閉じるときで違う音を出します。事実上、奏者は片手につき二つ、合わせて四つの鍵盤を覚えることになります。この楽器が難しいという評判の最大の理由はここにあり、その評判は妥当です。
レジスター。アコーディオンには、違うリードセットを働かせて音色とオクターヴをその場で変えるスイッチがあります。バンドネオンには何もありません。音はひとつきりで、それを形づくるのは蛇腹と指だけです。
音色。バンドネオンのリードは比較的小さな箱の中にあり、トーンチャンバーもありません。乾いて、リードの鳴りが立ち、わずかに鼻にかかった音で、立ち上がりが強く、減衰が速い。無理をしている楽器のように聞こえます。奇妙な褒め言葉ですが、タンゴが求めたのはまさにそれでした。
なぜタンゴはこれを選んだか
ひとつには、手に入ったからです。バンドネオンは港町にあり、働く音楽家に買える値段でした。グアルディア・ビエハについて残っている証言には、流れ着いた楽器を何でも耳で覚えて弾いた人たちの姿があります。しかし残ったのは、音楽上の理由からです。
一つめは音量と抜けです。拡声装置のない時代の騒がしい部屋で、バンドネオンの立ち上がりはヴァイオリンとギターを切り裂いて届きました。二つめは蛇腹の抵抗です。どのフレーズでも硬い楽器と格闘しているので、強弱もアーティキュレーションも力の入れ方から生まれ、音がその労力を運びます。三つめはビブラートと、蛇腹によるゆっくりした膨らみで、これがあるからフレーズは、感傷に落ちずにむせび泣けます。タンゴについて書く人は誰もがここで嘆きという言葉に手を伸ばしますが、その誰もが、この箱の物理的な性質を説明しているのです。
四つめの理由は単純に、偉大な奏者たちがこれを決定版にしたことです。ペドロ・マフィア、ペドロ・ラウレンス、アニバル・トロイロ、そしてのちのピアソラがこの楽器を中心に技法とレパートリーを築いてしまえば、楽器そのものが音楽の音になります。20世紀半ばにドイツの工場が縮小して以来、生産はごくわずかです。だから状態の良いヴィンテージ、とりわけアルフレッド・アーノルドの楽器は、今ではヴァイオリンのように取引されています。
アコーディオンでタンゴを弾く、正直な話
弾けます。ただし、何が変わるのかも認めるべきです。アコーディオンのほうが楽な楽器で、楽さというのは、このレパートリーの出発点としてはまさに間違っています。扱いやすいレジスター、なめらかなレガート、できあいの左手の和音は、心地よくて間違ったものを生み出します。
役に立つことを挙げます。豊かなミュゼット調律ではなく、リードの少ない乾いたレジスターを選んでください。タンゴは音のまわりの後光を求めていません。指の打鍵ではなく、ベローズシェイクと硬い蛇腹のアーティキュレーションを使うこと。マルカートは拍ごとに本物の蛇腹のアクセントを置いて、拍に体があるようにすること。ベース側は和音の敷き物ではなく、線のために使うこと。左手が長三和音をまるごと打ち込むのは、タンゴを道を間違えたワルツに変えるいちばんの近道です。そしてルバートは大げさに。バンドネオンでは抵抗が自然にそれを生みますが、アコーディオンでは自分でやると決めなければなりません。
フリーベースやコンバーターの楽器は大いに助けになります。左手に本物の対位法を弾かせられるからで、これはピアソラでは欠かせず、ほかの場面でも役に立ちます。
わたしたちはどうしているか
わたしたちの演奏では、アコーディオンがバンドネオンの旋律と和声の役を引き受け、コントラバスが拍と低音の対旋律を受け持ちます。タンゴの五重奏でバンドネオンとベースが仕事を分け合っているのも、だいたいこの形です。シンガポールの聴衆が実物のバンドネオンに出会う機会は、めったにありません。演奏のあとで尋ねられたときの正直な答えは、これはバンドネオンではありません、本物はもっと暗くて扱いにくい楽器です、違いを聴きたければトロイロの録音を探してみてください、というものです。
Frequently asked
バンドネオンはアコーディオンと同じものですか？
違います。フリーリードと蛇腹という仕組みは共通ですが、ほかのほとんどは違います。バンドネオンは四角く、両端に不規則な配列のボタンが並び、レジスタースイッチはなく、伝統的には押しと引きで違う音が出ます。アコーディオンよりコンサーティーナに近い楽器です。
バンドネオンはなぜあれほど難しいのですか？
伝統的なタンゴのバンドネオンは押し引き異音なので、ボタン一つが蛇腹を開くときと閉じるときで別の音を出し、覚えるべき鍵盤は四つになります。ボタンの配列は音階のパターンに従わず、助けになるレジスタースイッチもなく、蛇腹そのものが物理的に硬いのです。
普通のアコーディオンでタンゴは弾けますか？
弾けますし、そうしている奏者も大勢います。ミュゼットではなく乾いたレジスターを選び、アーティキュレーションは指ではなく蛇腹から作り、左手で和音を敷き詰める代わりにベースラインを弾き、ルバートは大げさに。ピアソラの対位法的な書法では、フリーベースやコンバーターの楽器が本当に有利です。
탱고 속 반도네온과 아코디언
반도네온과 아코디언은 쌍둥이가 아니라 사촌입니다. 두 악기의 작동 방식, 탱고가 반도네온을 고른 이유, 그리고 아코디언으로 탱고를 칠 때 달라지는 것들.
조상이 같은 두 악기
둘 다 1820년대 유럽의 프리리드 실험에서 내려왔습니다. 그때 여러 발명가가 각자 따로, 벨로즈로 바람을 받은 금속 혀가 슬롯 안에서 떨리면 크고 들고 다닐 수 있는 소리가 난다는 것을 알아냈습니다. 아코디언 계열은 치릴 데미안의 1829년 빈 특허에서 자라났습니다. 콘서티나 계열은 같은 시기 찰스 휘트스톤의 영국식 설계에서 자라났고, 독일식 콘체르티나를 거쳐 이 가지에서 반도네온이 나왔습니다.
반도네온은 1840년대 무렵 독일에서 개발되었고, 그 이름을 물려준 하인리히 반트의 공으로 돌려집니다. 교회 오르간을 들일 형편이 못 되는 곳에서 그 값싼 대용품으로 쓰려던 악기였고, 춤곡과는 아무 관계 없는 독일의 민속·종교적 자리에서 연주되었습니다. 1800년대 마지막 수십 년 동안 독일 이민자들이 그것을 리오데라플라타로 들고 갔고, 그곳에서 전혀 다른 음악을 하던 사람들 손에 들어갔습니다.
실제로 무엇이 다른가
모양과 배열. 피아노 아코디언은 오른손에 건반, 왼손에 베이스와 화음 버튼의 격자를 둡니다. 버튼 아코디언은 건반 자리를 반음계 버튼 체계로 바꿉니다. 어느 쪽이든 배열은 논리적입니다. 음계가 일정한 형태로 흐르고 왼손에는 미리 만들어진 화음이 있습니다. 반도네온은 양 끝에 버튼이 달린 네모난 상자이고, 그 순서는 역사적 우연이라고밖에 달리 설명할 길이 없습니다. 연주자들이 더 넓은 음역을 요구할 때마다 수십 년에 걸쳐 음이 덧붙여졌고, 그 결과 어떤 음계 형태도 따르지 않습니다. 배우는 사람은 자리 하나하나를 외웁니다.
밀기와 당기기. 대부분의 아코디언은 유니소노릭입니다. 버튼 하나가 벨로즈 양쪽 방향에서 같은 음을 냅니다. 전통적인 탱고 반도네온은 바이소노릭이어서, 같은 버튼이 열 때와 닫을 때 다른 음을 냅니다. 사실상 연주자는 건반 네 벌을, 손마다 두 벌씩 익히는 셈입니다. 이 악기가 어렵다는 평판을 얻은 가장 큰 이유 하나가 이것이고, 그 평판은 정당합니다.
레지스터. 아코디언에는 서로 다른 리드 뭉치를 물려 음색과 옥타브를 즉시 바꾸는 스위치가 있습니다. 반도네온에는 하나도 없습니다. 소리는 하나이고, 그것을 빚는 것은 오로지 벨로즈와 손가락입니다.
음색. 반도네온의 리드는 공명실 없는 비교적 작은 상자 안에 들어 있어서, 어택이 강하고 감쇠가 빠른 건조하고 갈대 같으며 살짝 비음 섞인 소리를 냅니다. 무리하고 있는 악기처럼 들리는데, 이상하게 들리겠지만 이것은 칭찬이고 탱고가 정확히 원한 것이었습니다.
탱고가 이 악기를 고른 이유
한편으로는 구할 수 있었기 때문입니다. 반도네온은 항구 도시에 있었고 일하는 음악가가 살 만큼 쌌습니다. 초창기 탱고 세대에 관해 남아 있는 기록은 흘러들어 온 악기가 무엇이든 귀로 배워 연주하던 사람들을 전합니다. 그러나 이 악기가 계속 남은 것은 음악적인 이유 때문입니다.
첫째는 음량과 뚫고 나오는 힘입니다. 확성 장치가 없던 시절의 시끄러운 방에서 반도네온의 어택은 바이올린과 기타를 가르고 지나갔습니다. 둘째는 벨로즈의 저항입니다. 악구마다 뻣뻣한 악기와 씨름하기 때문에 셈여림과 아티큘레이션이 힘에서 나오고, 소리가 그 힘을 실어 나릅니다. 셋째는 비브라토와 느린 벨로즈 부풀림인데, 덕분에 악구가 감상에 빠지지 않으면서도 흐느낄 수 있습니다. 탱고에 관해 쓰는 사람은 누구나 이 대목에서 비탄 같은 말을 찾게 되고, 그들이 하나같이 묘사하고 있는 것은 이 상자의 물리적 성질입니다.
넷째 이유는 그저 위대한 연주자들이 그것을 결정적인 소리로 만들었다는 것입니다. 페드로 마피아, 페드로 라우렌스, 아니발 트로일로, 그리고 뒤이어 피아졸라가 이 악기를 중심으로 기술과 레퍼토리를 쌓고 나자, 악기 자체가 곧 그 음악의 소리가 되었습니다. 20세기 중반 독일 공장들이 문을 닫은 뒤로 생산량은 계속 적었고, 그래서 상태 좋은 옛 악기, 무엇보다 Alfred Arnold 제품은 이제 바이올린처럼 거래됩니다.
아코디언으로 탱고를 친다는 것, 솔직하게
칠 수 있습니다. 다만 무엇이 달라지는지도 인정해야 합니다. 아코디언은 더 편한 악기이고, 이 레퍼토리에서 편안함은 정확히 잘못된 출발점입니다. 손쉬운 레지스터, 매끄러운 레가토, 미리 만들어진 왼손 화음은 듣기 좋으면서 틀린 무언가를 만들어 냅니다.
도움이 되는 것들은 이렇습니다. 풍성한 뮈제트 대신 리드가 적은 드라이 레지스터를 고르십시오. 탱고는 음 주위의 후광을 원하지 않습니다. 손가락의 어택 대신 벨로즈 셰이크와 단단한 벨로즈 아티큘레이션을 쓰십시오. 마르카토는 박마다 진짜 벨로즈 악센트를 넣어 맥박에 몸이 생기도록 연주하십시오. 베이스 쪽은 화음 깔개가 아니라 선율선으로 쓰십시오. 왼손이 꽉 찬 장화음을 쿵쿵 찍는 것은 탱고를 길 잘못 든 왈츠처럼 들리게 만드는 가장 빠른 길입니다. 그리고 루바토를 과장하십시오. 반도네온에서는 저항이 그것을 저절로 만들어 주지만, 아코디언에서는 하기로 마음먹어야 합니다.
프리베이스와 컨버터 악기는 큰 도움이 됩니다. 왼손이 진짜 대위 선율을 연주하게 해 주는데, 피아졸라에서는 필수이고 다른 데서도 쓸모가 있습니다.
우리는 어떻게 하는가
우리 연주에서는 아코디언이 반도네온의 선율과 화성 역할을 맡고 더블베이스가 맥박과 낮은 대위 선율을 감당하는데, 이는 탱고 오중주에서 반도네온과 베이스가 일을 나누는 방식과 대체로 같습니다. 싱가포르의 청중이 실제로 반도네온을 마주치는 일은 드물고, 공연이 끝나고 누가 물어 오면 정직한 대답은 이렇습니다. 이것은 반도네온이 아니고, 원래 악기는 더 어둡고 더 다루기 까다로우며, 그 차이를 들어 보려면 트로일로의 녹음을 한번 찾아볼 만하다는 것입니다.
Frequently asked
반도네온은 아코디언과 같은 악기인가요?
아닙니다. 프리리드와 벨로즈라는 구조를 공유할 뿐 나머지는 거의 다 다릅니다. 반도네온은 네모나고, 양 끝에 불규칙하게 배열된 버튼이 있으며, 레지스터 스위치가 없고, 전통적으로 밀 때와 당길 때 다른 음이 납니다. 아코디언보다는 콘서티나에 가깝습니다.
반도네온은 왜 그렇게 연주하기 어렵나요?
전통적인 탱고 반도네온은 바이소노릭이라 버튼 하나가 벨로즈를 열 때와 닫을 때 각각 다른 음을 냅니다. 외워야 할 건반이 네 벌인 셈입니다. 버튼 배열은 어떤 음계 형태도 따르지 않고, 도와줄 레지스터 스위치도 없으며, 벨로즈 자체가 뻣뻣합니다.
보통 아코디언으로 탱고를 연주할 수 있나요?
가능하고, 실제로 많은 연주자가 그렇게 합니다. 뮈제트 대신 드라이 레지스터를 고르고, 손가락이 아니라 벨로즈로 아티큘레이션을 끌고 가며, 왼손으로 화음을 깔기보다 베이스 선율을 쓰고, 루바토를 과장하십시오. 피아졸라의 대위적인 서법에서는 프리베이스나 컨버터 악기가 진짜 강점이 됩니다.
Bandoneon lawan akordion dalam tango
Bandoneon dan akordion sepupu, bukan kembar. Cara setiap satu berfungsi, mengapa tango memilih bandoneon, dan apa yang berubah bila tango dimain pada akordion.
Dua alat, satu nenek moyang
Kedua-duanya berketurunan daripada eksperimen lidah bebas di Eropah pada 1820-an, ketika beberapa pencipta secara berasingan menyedari bahawa lidah logam yang bergetar dalam celah, disuap oleh belos, menghasilkan not yang kuat dan mudah dibawa. Keluarga akordion tumbuh daripada paten Vienna Cyrill Demian pada 1829. Keluarga concertina tumbuh daripada reka bentuk English Charles Wheatstone dalam dekad yang sama, dan daripada cabang itulah, melalui konzertina Jerman, datangnya bandoneon.
Bandoneon dibangunkan di Jerman sekitar 1840-an, dikreditkan kepada Heinrich Band, yang namanya dibawa alat itu. Ia dimaksudkan sebagai pengganti murah bagi organ gereja di tempat yang tidak mampu memilikinya, dan ia dimainkan dalam konteks rakyat dan keagamaan Jerman tanpa sebarang kaitan dengan muzik tarian. Pendatang Jerman membawanya ke Rio de la Plata pada dekad terakhir tahun 1800-an, di mana ia jatuh ke tangan orang yang memainkan sesuatu yang sama sekali berbeza.
Bagaimana kedua-duanya benar-benar berbeza
Bentuk dan susun atur. Akordion piano mempunyai papan kekunci untuk tangan kanan dan grid butang bes serta kord untuk tangan kiri. Akordion butang menggantikan papan kekunci itu dengan sistem butang kromatik. Apa pun caranya, susun aturnya logik: skala berjalan dalam corak, dan tangan kiri mempunyai kord siap sedia. Bandoneon pula sebuah kotak segi empat dengan butang di kedua-dua hujungnya, disusun dalam urutan yang paling tepat digambarkan sebagai kemalangan sejarah — notnya ditambah selama berdekad-dekad apabila pemain menuntut julat yang lebih luas, dan hasilnya tidak mengikut sebarang corak skala langsung. Pelajar menghafalnya kedudukan demi kedudukan.
Tolak dan tarik. Kebanyakan akordion bersifat unisonorik: satu butang memberi not yang sama dalam kedua-dua arah belos. Bandoneon tango tradisional pula bisonorik — membuka dan menutup memberi not yang berlainan daripada butang yang sama. Hakikatnya pemain mempelajari empat papan kekunci, dua bagi setiap tangan. Inilah sebab tunggal terbesar alat ini terkenal sukar, dan reputasi itu memang berpatutan.
Register. Akordion mempunyai suis yang menghidupkan set lidah berlainan, menukar warna nada dan oktaf serta-merta. Bandoneon tiada satu pun. Satu bunyi sahaja, dibentuk sepenuhnya oleh belos dan jari.
Warna nada. Lidah bandoneon terletak dalam kotak yang agak kecil tanpa ruang nada dan menghasilkan bunyi yang kering, berlidah, sedikit sengau, dengan serangan yang kuat dan pereputan yang cepat. Bunyinya seperti alat yang sedang tertekan, satu pujian yang ganjil dan tepat sekali apa yang dikehendaki oleh tango.
Mengapa tango memilihnya
Sebahagiannya kerana ia mudah didapati. Bandoneon ada di bandar pelabuhan dan cukup murah untuk pemuzik kelas pekerja; catatan Old Guard yang masih tinggal menggambarkan pemain belajar dengan telinga menggunakan apa sahaja yang terdampar di situ. Tetapi ia kekal atas sebab muzikal.
Yang pertama ialah kelantangan dan ketajamannya. Dalam bilik yang bising sebelum wujudnya amplifikasi, serangan bandoneon menembusi bunyi biola dan gitar. Yang kedua ialah rintangan belosnya. Kerana anda melawan alat yang keras pada setiap frasa, dinamik dan artikulasi datang daripada usaha, dan bunyinya membawa usaha itu. Yang ketiga ialah vibrato dan pengembangan belos yang perlahan, yang membolehkan sesuatu frasa teresak tanpa menjadi cengeng. Setiap penulis tentang tango mencapai kata-kata seperti ratapan di sini, dan setiap seorang daripada mereka sebenarnya sedang menggambarkan sifat fizikal kotak itu.
Sebab keempat hanyalah kerana pemain-pemain hebat menjadikannya muktamad. Sebaik sahaja Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo dan kemudian Piazzolla membina teknik dan repertoir di sekelilingnya, alat itu menjadi bunyi muzik ini. Pengeluarannya kecil sejak kilang-kilang Jerman ditutup pada pertengahan abad kedua puluh, dan itulah sebabnya alat vintaj yang baik — terutamanya kotak Alfred Arnold — kini didagangkan seperti biola.
Memainkan tango pada akordion, secara jujur
Anda boleh. Anda juga patut mengakui apa yang berubah. Akordion ialah alat yang lebih selesa, dan keselesaan tepat sekali titik permulaan yang salah untuk repertoir ini. Register yang mudah, legato yang licin dan kord tangan kiri yang siap sedia akan menghasilkan sesuatu yang enak tetapi salah.
Apa yang membantu: pilih register kering dengan sedikit lidah dan bukan penalaan musette yang kaya, kerana tango tidak mahukan lingkaran cahaya di sekeliling notnya. Gunakan goyangan belos dan artikulasi belos yang keras, bukan serangan jari. Mainkan marcato dengan aksen belos yang sebenar pada setiap denyut supaya denyut itu mempunyai isi. Gunakan sisi bes untuk garis melodi bawah, bukan untuk alas kord — tangan kiri yang menghentak kord major penuh ialah cara terpantas menjadikan tango berbunyi seperti waltz yang tersilap jalan. Dan lebih-lebihkan rubato; pada bandoneon rintangannya menghasilkannya secara semula jadi, manakala pada akordion anda perlu memutuskan untuk melakukannya.
Alat free bass dan converter amat membantu, kerana ia membolehkan tangan kiri memainkan kaunterpoin yang sebenar, sesuatu yang penting dalam Piazzolla dan berguna di tempat lain juga.
Apa yang kami lakukan tentangnya
Dalam permainan kami sendiri, akordion mengambil peranan melodi dan harmoni bandoneon manakala bes berganda memegang denyut dan garis lawan yang rendah, iaitu lebih kurang cara bandoneon dan bes membahagikan tugas dalam kuintet tango. Khalayak di Singapura jarang menemui bandoneon secara langsung, dan jawapan yang jujur apabila seseorang bertanya selepas persembahan ialah bahawa ini bukan bandoneon, bahawa yang asal lebih gelap dan lebih janggal, dan bahawa berbaloi mencari rakaman Troilo untuk mendengar perbezaannya.
Frequently asked
Adakah bandoneon sama dengan akordion?
Tidak. Kedua-duanya berkongsi mekanisme lidah bebas dan belos tetapi berbeza dalam hampir segala-galanya yang lain. Bandoneon berbentuk segi empat, mempunyai butang di kedua-dua hujung dalam susun atur yang tidak sekata, tiada suis register, dan secara tradisinya menghasilkan not yang berlainan semasa tolak dan tarik. Ia lebih hampir kepada concertina berbanding akordion.
Mengapa bandoneon begitu sukar dimainkan?
Bandoneon tango tradisional bersifat bisonorik, jadi setiap butang memberi satu not ketika belos dibuka dan not yang lain ketika ditutup, bermakna ada empat papan kekunci berasingan untuk dihafal. Susun atur butangnya tidak mengikut sebarang corak skala, tiada suis register untuk membantu, dan belosnya keras secara fizikal.
Bolehkah anda memainkan tango pada akordion biasa?
Boleh, dan ramai pemain melakukannya. Pilih register kering dan bukan musette, pacu artikulasi daripada belos dan bukan daripada jari, elakkan alas kord tangan kiri yang penuh dan utamakan garis bes, serta lebih-lebihkan rubato. Alat free bass atau converter memberi kelebihan yang nyata dalam penulisan kontrapuntal Piazzolla.
டாங்கோவில் பந்தோனியனும் அக்கார்டியனும்
பந்தோனியனும் அக்கார்டியனும் உறவினர்கள், இரட்டையர்கள் அல்ல. ஒவ்வொன்றின் இயக்கம், டாங்கோ ஏன் பந்தோனியனைத் தேர்ந்தது, அக்கார்டியனில் என்ன மாறுகிறது.
ஒரே மூதாதையர் கொண்ட இரு கருவிகள்
இரண்டுமே 1820களின் ஐரோப்பிய ஃப்ரீ-ரீடு சோதனைகளிலிருந்து வந்தவை. காற்றுப்பையால் ஊட்டப்பட்டு ஒரு பிளவுக்குள் அதிரும் உலோக நாக்கு, உரத்த மற்றும் எடுத்துச் செல்லக்கூடிய சுரத்தை உருவாக்குகிறது என்பதைப் பல கண்டுபிடிப்பாளர்கள் தனித்தனியாக உணர்ந்தார்கள். அக்கார்டியன் குடும்பம் Cyrill Demian-இன் 1829 வியன்னா காப்புரிமையிலிருந்து வளர்ந்தது. கான்சர்ட்டினா குடும்பம் அதே பத்தாண்டில் Charles Wheatstone-இன் ஆங்கில வடிவமைப்புகளிலிருந்து வளர்ந்தது; ஜெர்மன் கான்சர்ட்டினா வழியாக அந்தக் கிளையிலிருந்தே பந்தோனியன் வருகிறது.
பந்தோனியன் ஜெர்மனியில் 1840கள் வாக்கில் உருவாக்கப்பட்டது; அதற்குத் தன் பெயரைத் தந்த Heinrich Band-க்கே அந்தப் பெருமை சேர்கிறது. தேவாலய ஆர்கனை வாங்க முடியாத இடங்களுக்கு அதற்கு ஒரு மலிவான மாற்றாகவே அது எண்ணப்பட்டது; நடன இசையுடன் எந்தத் தொடர்பும் இல்லாத ஜெர்மன் நாட்டுப்புற மற்றும் சமய சூழல்களில் வாசிக்கப்பட்டது. 1800களின் கடைசிப் பத்தாண்டுகளில் ஜெர்மன் இடம்பெயர்ந்தோர் அதை ரியோ தெ லா ப்ளாத்தாவுக்குக் கொண்டு சென்றார்கள்; அங்கே அது முற்றிலும் வேறொன்றை வாசித்துக்கொண்டிருந்தவர்களின் கைகளில் விழுந்தது.
அவை உண்மையில் எப்படி வேறுபடுகின்றன
வடிவமும் அமைப்பும். பியானோ அக்கார்டியனில் வலது கைக்கு ஒரு விசைப்பலகையும் இடது கைக்குப் பாஸ் மற்றும் கார்டு பொத்தான்களின் கட்டமும் இருக்கின்றன. பொத்தான் அக்கார்டியன் விசைப்பலகைக்குப் பதிலாக க்ரோமாடிக் பொத்தான் அமைப்பை வைக்கிறது. எந்த வகையானாலும் அமைப்பு தர்க்கபூர்வமானது: ஸ்கேல்கள் வடிவங்களாக ஓடுகின்றன, இடது கைக்குத் தயாரான கார்டுகள் இருக்கின்றன. பந்தோனியன் ஒரு சதுரப் பெட்டி; இரு முனைகளிலும் பொத்தான்கள் இருக்கின்றன, அவற்றின் வரிசையை வரலாற்று விபத்து என்றுதான் சிறப்பாக விவரிக்க முடியும் — வாசிப்பாளர்கள் அதிக வீச்சு கேட்டதால் பத்தாண்டுகளாகச் சுரங்கள் சேர்க்கப்பட்டன, விளைவாக அது எந்த ஸ்கேல் வடிவத்தையும் பின்பற்றவில்லை. கற்பவர்கள் அதை நிலைக்கு நிலை மனப்பாடம் செய்கிறார்கள்.
தள்ளலும் இழுப்பும். பெரும்பாலான அக்கார்டியன்கள் யூனிசொனோரிக்: ஒரு பொத்தான் இரு காற்றுப்பைத் திசைகளிலும் ஒரே சுரத்தைத் தருகிறது. பாரம்பரிய டாங்கோ பந்தோனியன் பைசொனோரிக் — திறக்கும்போதும் மூடும்போதும் ஒரே பொத்தான் வெவ்வேறு சுரங்களைத் தருகிறது. அதாவது வாசிப்பாளர் நான்கு விசைப்பலகைகளைக் கற்கிறார், கைக்கு இரண்டு. இந்தக் கருவி கடினமானது என்ற பெயருக்கு இதுவே மிகப் பெரிய ஒற்றைக் காரணம், அந்தப் பெயர் தகுதியானதும்கூட.
ரெஜிஸ்டர்கள். அக்கார்டியனில் வெவ்வேறு நாவுத் தொகுதிகளை இயக்கும் சுவிட்சுகள் இருக்கின்றன; அவை தொனியையும் ஆக்டேவையும் உடனடியாக மாற்றுகின்றன. பந்தோனியனில் எதுவுமே இல்லை. ஒரே ஒலி, முழுக்க முழுக்க காற்றுப்பையாலும் விரல்களாலும் மட்டுமே வடிவமைக்கப்படுவது.
தொனி. பந்தோனியனின் நாவுகள் ஒப்பீட்டளவில் சிறிய பெட்டிக்குள், தொனி அறை எதுவும் இல்லாமல் அமர்ந்திருக்கின்றன; வலுவான தொடக்க அழுத்தமும் வேகமான அடங்கலும் கொண்ட உலர்ந்த, நாவுத்தனமான, சற்றே மூக்கொலிச் சாயலுள்ள ஒலியை அவை உருவாக்குகின்றன. அது சிரமப்படும் ஒரு கருவியைப் போல ஒலிக்கிறது — விசித்திரமான பாராட்டு அது, ஆனால் டாங்கோ விரும்பியது சரியாக அதைத்தான்.
டாங்கோ ஏன் அதைத் தேர்ந்தெடுத்தது
ஓரளவு, கிடைத்தமையால். துறைமுக நகரங்களில் பந்தோனியன்கள் இருந்தன, உழைக்கும் இசைக்கலைஞர்கள் வாங்கும் அளவுக்கு மலிவாகவும் இருந்தன; பழைய தலைமுறையைப் பற்றி எஞ்சியிருக்கும் பதிவுகள், கரையொதுங்கிய எதையாவது வைத்துக் காதால் கேட்டுக் கற்ற வாசிப்பாளர்களை விவரிக்கின்றன. ஆனால் அது நிலைத்து நின்றது இசைக் காரணங்களுக்காகவே.
முதலாவது ஒலியளவும் ஊடுருவலும். ஒலிபெருக்கி இல்லாத காலத்தில், சத்தமான அறையில், பந்தோனியனின் தொடக்க அழுத்தம் வயலினையும் கிட்டாரையும் ஊடுருவி வெட்டிச் சென்றது. இரண்டாவது காற்றுப்பையின் எதிர்ப்பு. ஒவ்வொரு சொற்றொடரிலும் ஒரு விறைப்பான கருவியுடன் நீங்கள் போராடுவதால், ஒலியளவும் ஆர்ட்டிகுலேஷனும் உழைப்பிலிருந்தே வருகின்றன, அந்த உழைப்பை ஒலியும் சுமக்கிறது. மூன்றாவது வைப்ரேட்டோவும் மெதுவான காற்றுப்பைப் பெருக்கமும் — அவை ஒரு சொற்றொடரை உணர்ச்சிவசப்படாமல் விம்ம வைக்கின்றன. டாங்கோவைப் பற்றி எழுதும் ஒவ்வொருவரும் இங்கே ஒப்பாரி போன்ற சொற்களைத் தேடுகிறார்கள்; அவர்கள் ஒவ்வொருவரும் விவரிப்பது அந்தப் பெட்டியின் ஒரு உடல்ரீதியான பண்பையே.
நான்காவது காரணம் எளிமையானது: சிறந்த வாசிப்பாளர்கள் அதைத் தீர்மானகரமானதாக்கினார்கள். Pedro Maffia, Pedro Laurenz, Anibal Troilo, பிறகு Astor Piazzolla ஆகியோர் அதைச் சுற்றி ஒரு நுட்பத்தையும் ரெபர்ட்டோவையும் கட்டியெழுப்பிய பிறகு, அந்தக் கருவியே இந்த இசையின் ஒலியாகிவிட்டது. இருபதாம் நூற்றாண்டின் நடுவில் ஜெர்மன் தொழிற்சாலைகள் மூடியதிலிருந்து உற்பத்தி மிகக் குறைவாகவே இருக்கிறது; அதனால்தான் நல்ல பழைய கருவிகள் — எல்லாவற்றுக்கும் மேலாக Alfred Arnold பெட்டிகள் — இன்று வயலின்களைப் போல வர்த்தகம் செய்யப்படுகின்றன.
அக்கார்டியனில் டாங்கோ வாசிப்பது, நேர்மையாக
வாசிக்கலாம். ஆனால் என்ன மாறுகிறது என்பதையும் ஒப்புக்கொள்ள வேண்டும். அக்கார்டியன் மிகவும் வசதியான கருவி; இந்த ரெபர்ட்டோவுக்கு வசதி என்பது சரியாகத் தவறான தொடக்கப் புள்ளி. எளிதான ரெஜிஸ்டர்களும், மென்மையான லெகாட்டோவும், தயாரான இடது கைக் கார்டுகளும் இனிமையானதும் தவறானதுமான ஒன்றை உருவாக்கும்.
உதவுபவை: செழுமையான முசெட் ட்யூனிங்கை விட, குறைவான நாவுகள் கொண்ட ஒரு ட்ரை ரெஜிஸ்டரைத் தேர்ந்தெடுங்கள், ஏனெனில் டாங்கோ சுரத்தைச் சுற்றி ஒளிவட்டத்தை விரும்புவதில்லை. விரல் அழுத்தத்துக்குப் பதிலாக காற்றுப்பை அதிர்வுகளையும் கடுமையான காற்றுப்பை ஆர்ட்டிகுலேஷனையும் பயன்படுத்துங்கள். ஒவ்வொரு துடிப்பிலும் உண்மையான காற்றுப்பை அழுத்தத்துடன் marcato வாசியுங்கள், அப்போதுதான் துடிப்புக்கு ஓர் உடல் இருக்கும். பாஸ் பக்கத்தைக் கார்டுப் படுக்கைகளுக்காக அல்ல, வரிக்காகப் பயன்படுத்துங்கள் — முழு மேஜர் கார்டுகளைத் தட்டும் இடது கை, ஒரு டாங்கோவை வழிதவறிய வால்ட்ஸ் போல ஒலிக்கச் செய்யும் மிக விரைவான வழி. மேலும் ருபாட்டோவை மிகைப்படுத்துங்கள்; பந்தோனியனில் எதிர்ப்பு அதை இயல்பாகவே உருவாக்குகிறது, அக்கார்டியனில் அதைச் செய்ய வேண்டும் என்று நீங்கள் முடிவெடுக்க வேண்டும்.
ஃப்ரீ-பாஸ் மற்றும் கன்வர்ட்டர் கருவிகள் பெரிதும் உதவுகின்றன, ஏனெனில் அவை இடது கையை உண்மையான கவுன்டர்பாயிண்ட் வாசிக்க அனுமதிக்கின்றன. Piazzolla-வில் அது அவசியம், மற்ற இடங்களிலும் பயனுள்ளது.
நாங்கள் இதைப் பற்றி என்ன செய்கிறோம்
எங்கள் சொந்த வாசிப்பில் அக்கார்டியன் பந்தோனியனின் மெட்டு மற்றும் ஹார்மனிப் பாத்திரத்தை ஏற்கிறது, டபுள் பாஸ் துடிப்பையும் தாழ் எதிர்வரியையும் சுமக்கிறது — ஒரு டாங்கோ ஐவர் குழுவில் பந்தோனியனும் பாஸும் வேலையைப் பிரித்துக்கொள்வதும் ஏறத்தாழ அப்படித்தான். சிங்கப்பூரில் பார்வையாளர்கள் நேரடியாகப் பந்தோனியனைச் சந்திப்பது அரிது; ஒரு நிகழ்ச்சிக்குப் பிறகு யாராவது கேட்டால் நேர்மையான பதில் இதுதான் — இது பந்தோனியன் அல்ல, மூலக் கருவி இன்னும் இருண்டதும் சிரமமானதும், வித்தியாசத்தைக் கேட்க Troilo-வின் ஒரு பதிவைத் தேடிக் கேட்பது மதிப்புள்ளது.
Frequently asked
பந்தோனியனும் அக்கார்டியனும் ஒன்றா?
இல்லை. ஃப்ரீ-ரீடு மற்றும் காற்றுப்பைப் பொறிமுறையை அவை பகிர்ந்துகொள்கின்றன, ஆனால் மற்ற கிட்டத்தட்ட எல்லாவற்றிலும் வேறுபடுகின்றன. பந்தோனியன் சதுரமானது, இரு முனைகளிலும் ஒழுங்கற்ற அமைப்பில் பொத்தான்கள் உள்ளன, ரெஜிஸ்டர் சுவிட்சுகள் இல்லை, பாரம்பரியமாகத் தள்ளும்போதும் இழுக்கும்போதும் வெவ்வேறு சுரங்களைத் தருகிறது. அது அக்கார்டியனை விடக் கான்சர்ட்டினாவுக்கே நெருக்கமானது.
பந்தோனியன் ஏன் வாசிக்க இவ்வளவு கடினமானது?
பாரம்பரிய டாங்கோ பந்தோனியன் பைசொனோரிக். காற்றுப்பை திறக்கும்போது ஒரு சுரத்தையும் மூடும்போது இன்னொன்றையும் ஒவ்வொரு பொத்தானும் தருகிறது; அதாவது மனப்பாடம் செய்ய நான்கு தனித்தனி விசைப்பலகைகள். பொத்தான் அமைப்பு எந்த ஸ்கேல் வடிவத்தையும் பின்பற்றுவதில்லை, உதவ ரெஜிஸ்டர் சுவிட்சுகளும் இல்லை, காற்றுப்பையும் உடல்ரீதியாக விறைப்பானது.
சாதாரண அக்கார்டியனில் டாங்கோ வாசிக்க முடியுமா?
முடியும், பலரும் வாசிக்கிறார்கள். முசெட்டுக்குப் பதிலாக ட்ரை ரெஜிஸ்டரைத் தேர்ந்தெடுங்கள், விரல்களுக்குப் பதிலாகக் காற்றுப்பையிலிருந்து ஆர்ட்டிகுலேஷனை இயக்குங்கள், முழு இடது கைக் கார்டுப் படுக்கைகளைத் தவிர்த்து பாஸ் வரிகளை விரும்புங்கள், ருபாட்டோவை மிகைப்படுத்துங்கள். Piazzolla-வின் கவுன்டர்பாயிண்ட் எழுத்தில் ஃப்ரீ-பாஸ் அல்லது கன்வர்ட்டர் கருவி உண்மையான சாதகம்.
Learning or buying in Singapore?
A&G Academy teaches accordion, bayan and double bass, and sells the instruments we teach on. Ask us anything — we'd rather talk you out of the wrong instrument than sell you one.